Toplumda pek çok kadın, hapşırırken idrar kaçırmayı ya da genital bölgede hissettiği dolgunluk hissini yaşlanmanın veya doğum yapmanın "doğal ve kaçınılmaz bir bedeli" olarak görür. Kulaktan kulağa yayılan "Annemde de vardı", "Yaşlanınca her kadında olur" gibi yanlış inanışlar, kadınların bu sorunları gizlemesine ve hekime başvurmayı ertelemesine neden olur. Oysa modern ürojinekoloji uygulamaları, bu sorunların hiçbirinin bir kader olmadığını ve tamamen tedavi edilebileceğini kanıtlamaktadır.

Görünmez Bir Kahraman: Pelvik Taban

Pelvik taban kasları, vücudumuzun alt kısmında bir hamak gibi gerilerek iç organları destekler. Aynı zamanda idrar yapma, dışkılama ve cinsel fonksiyonların sağlıklı bir şekilde yürütülmesinden sorumludur. Kadın hayatındaki bazı keskin dönemeçler bu hamağın gevşemesine, sarkmasına ya da yırtılmasına yol açabilir. Özellikle zorlu geçen vajinal doğumlar, birden fazla gebelik, kronik öksürük nöbetleri, ağır kaldırma alışkanlığı, obezite ve menopozla birlikte gelen hormonal değişimler pelvik tabanın en büyük düşmanlarıdır.

Bu dokular gücünü kaybettiğinde, iç organlar yer çekimine karşı koyamaz ve aşağıya doğru yer değiştirmeye başlar. Bu durum tıp dilinde "pelvik organ prolapsusu" yani organ sarkması olarak adlandırılır ve doğrudan ürojinekolojiuzmanlığının araştırma alanına girer.

Ürojinekoloji Hangi Sorunlara Işık Tutar?

Kadın anatomisinin hem idrar yollarını hem de üreme organlarını kapsayan bu multidisipliner alan, temelde yaşamı tehdit etmeyen ancak yaşam kalitesini sıfıra indiren rahatsızlıkları tedavi eder. Bu rahatsızlıkların başında üriner inkontinans, yani idrar kaçırma gelir.

İdrar kaçırma, kadınlar arasında en yaygın görülen ürojinekoloji problemidir. Kendi içinde farklı alt türleri bulunur. Örneğin, sadece gülerken, öksürürken, zıplarken veya ağır bir pazar poşeti taşırken yaşanan kaçırmalar "stres inkontinans" olarak adlandırılır ve tamamen mekanik bir destek kaybından kaynaklanır. Buna karşılık, aniden gelen ve tuvalete yetişmeyi imkansız kılan şiddetli idrar hissiyle karakterize olan durum ise "sıkışma tipi" idrar kaçırmadır. Her iki durumun da tanı kriterleri, hastaya yaklaşım biçimleri ve tedavi algoritmaları ürojinekoloji uzmanları tarafından titizlikle belirlenir.

Bir diğer önemli sorun ise mesane, rahim veya kalın bağırsağın vajinadan dışarıya doğru sarkmasıdır. Kadınlar bu durumu genellikle banyo yaparken ya da ayakta uzun süre kaldıklarında ellerine gelen sert bir kitle veya vajinal bölgede dolgunluk, aşağıya doğru çekilme hissiyle fark ederler. Sarkma ilerledikçe idrar yapma zorluğu, büyük abdesti tam boşaltamama ve cinsel ilişkide şiddetli ağrı gibi ek şikayetler de tabloya eklenir.

Teşhis Sürecinde Teknolojik Yaklaşımlar

Doğru bir tedavi stratejisi oluşturmak için öncelikle sorunun kaynağını tam olarak tespit etmek gerekir. ürojinekolojikliniklerinde tanı süreci, hastanın öyküsünün detaylıca dinlenmesiyle başlar. Hastanın günde kaç kez tuvalete gittiği, ne kadar sıvı tükettiği ve hangi durumlarda idrar kaçırdığı gibi bilgileri içeren "işeme günlükleri" teşhiste önemli bir yol göstericidir.

Fiziksel ve jinekolojik muayeneye ek olarak, idrar torbasının fonksiyonlarını, basıncını ve kas kasılmalarını dinamik olarak ölçen "ürodinami" testleri uygulanır. Ürodinami, hastaya özel tedavi yönteminin (ilaç, egzersiz veya cerrahi) seçilmesinde ürojinekoloji hekimlerine rehberlik eden en değerli teknolojik imkanlardan biridir.

Kişiye Özel Tedavi Yöntemleri

Gelişen modern tıp sayesinde, pelvik taban bozukluklarında erken evrelerde cerrahi tek seçenek olmaktan çıkmıştır. Tedaviler tamamen hastanın yaşına, çocuk doğurma beklentisine, şikayetlerinin derecesine ve genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir.

Hafif ve orta derece vakalarda ameliyatsız yöntemler ön plandadır. Pelvik taban kaslarını güçlendiren Kegel egzersizleri, bu kasların doğru çalıştırılmasını öğreten biyofidbek (biofeedback) seansları ve klinik ortamında uygulanan vajinal lazer/radyofrekans teknolojileri dokulardaki kollajen sentezini uyararak cerrahisiz çözümler sunar. Bu yenilikçi yaklaşımlar, ürojinekoloji alanında ameliyat korkusu olan hastalar için büyük bir konfor kapısı aralamıştır.

İleri derece sarkmalarda veya ameliyatsız yöntemlerin yetersiz kaldığı idrar kaçırma vakalarında ise cerrahi seçenekler devreye girer. Günümüzde ürojinekoloji cerrahisi büyük oranda kapalı ameliyat yöntemlerine (laparoskopi veya robotik cerrahi) ya da vajinal yoldan yapılan, dışarıdan hiçbir dikiş izinin görünmediği estetik ve fonksiyonel operasyonlara evrilmiştir. İdrar kaçırma için uygulanan askı ameliyatları (TOT/TVT) yaklaşık 15-20 dakika süren, hastanın aynı gün veya ertesi gün taburcu olabildiği, başarı oranı son derece yüksek pratik çözümlerdir. İleri derece organ sarkmalarında ise sarkan dokular karın içerisinden dayanıklı bağlara asılarak (sakrokolpopeksi) kalıcı olarak onarılır.

Hayatı Ertelemeyi Bırakın

Pek çok kadın idrar kaçırma veya sarkma problemi yüzünden seyahat planlarını iptal etmekte, uzun yürüyüşlerden vazgeçmekte, sosyal ortamlarda sürekli en yakın tuvaletin yerini aramakta ve derin bir izolasyon yaşamaktadır. Cinsel yaşamın kesintiye uğraması ise çiftler arasındaki bağın zedelenmesine ve kadının özgüven kaybı yaşamasına neden olmaktadır.

Oysa tüm bu süreçler, ürojinekoloji biliminin sunduğu modern tıbbi çözümlerle geride bırakılabilir. Vücudunuzun size verdiği sinyalleri görmezden gelmek veya bu sorunları utanarak saklamak, sadece tedavi sürecinin uzamasına yol açar. Sağlıklı, aktif, özgür ve özgüvenli bir yaşam sürmek her kadının en doğal hakkıdır. Yaşam kalitenizi düşüren bu sessiz sorunlara karşı ilk adımı atmak ve profesyonel bir ürojinekoloji uzmanından destek almak, hayatınızda yepyeni ve konforlu bir sayfa açacaktır.

Her bel ve boyun fıtığı ameliyat gerektirmiyor

Doç. Dr. Bülent Bozyiğit, ilaç ve fizik tedaviye rağmen ağrıları devam eden ancak cerrahi gerektirmeyen hastalarda ameliyatsız tedavilerin etkili sonuçlar verdiğini ifade etti.

"Nokta atışı tedavisi" olarak da bilinen sinir kökü blokajı yönteminde, ağrıya neden olan sinir bölgesine özel enjeksiyon uygulandığını belirten Bozyiğit, bu sayede sinir çevresindeki ödemin azaldığını ve ağrının büyük ölçüde hafiflediğini söyledi.

Nükleoplasti yöntemi öne çıkıyor

Ameliyatsız uygulamalar arasında yer alan nükleoplasti yönteminin de uygun hastalarda başarılı sonuçlar verdiğini belirten Bozyiğit, işlemin lokal anestezi altında gerçekleştirildiğini kaydetti.

Yöntemde, fıtıklaşan diskin içine özel bir elektrotla girilerek küçük bir bölüm buharlaştırılıyor. Böylece sinire uygulanan baskı azaltılıyor ve hastanın şikâyetlerinde belirgin düzelme sağlanıyor.

Uzmanlara göre doğru hasta seçildiğinde bu yöntemin başarı oranı yüzde 90'a kadar çıkabiliyor.

Muayene tedavinin temelini oluşturuyor

Doç. Dr. Bozyiğit, her bel veya boyun ağrısının aynı nedenle ortaya çıkmadığını belirterek ayrıntılı muayenenin büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

Muayene sırasında yalnızca fıtık değil, MS, ALS veya bazı tümörlerin de tespit edilebildiğini ifade eden Bozyiğit, doğru tanının uygun tedavi planının belirlenmesinde belirleyici olduğunu söyledi.

Ameliyat son seçenek olarak değerlendiriliyor

Ameliyatsız yöntemlerden sonuç alınamayan ve radyolojik incelemelerde cerrahi gerekliliği bulunan hastalarda ise kapalı (endoskopik) bel fıtığı ameliyatlarının tercih edildiğini belirten Bozyiğit, modern tekniklerle yapılan bu operasyonların küçük kesilerle gerçekleştirildiğini ifade etti.

Bel fıtığının ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulayan Bozyiğit, bacakta güç kaybı, uyuşma, his kaybı ve şiddetli ağrı gibi belirtiler yaşayan kişilerin zaman kaybetmeden uzman hekime başvurması gerektiğini söyledi.

Bel fıtığına karşı erken tanı uyarısı

Uzmanlar, bel ve boyun fıtığında erken tanı sayesinde hem ameliyatsız tedavi seçeneklerinin değerlendirilebildiğini hem de kalıcı sinir hasarı riskinin azaltılabildiğini belirtiyor. Özellikle uzun süren ağrı, uyuşma ve kas güçsüzlüğü yaşayan hastaların kendi kendine tedavi yöntemleri yerine uzman değerlendirmesi alması öneriliyor.

GARABEY

Karayemiş Nedir?

Bilimsel adı Prunus laurocerasus olan karayemiş, gülgiller familyasına ait bir meyvedir. Türkiye'de en çok Doğu ve Orta Karadeniz'de yetişen karayemiş, taze tüketilebildiği gibi reçel, marmelat, pekmez ve kurutulmuş meyve olarak da sofralarda yer buluyor. 

Bağışıklık Sistemine Destek Olabilir

Karayemiş, özellikle C vitamini ve antioksidan bileşikleriyle bağışıklık sisteminin normal işleyişini destekleyen meyveler arasında yer alıyor. Serbest radikallerin neden olduğu hücresel hasarın azaltılmasına katkı sağlayabilecek bileşenler içeriyor. 

Kalp Sağlığı İçin Dikkat Çekiyor

Meyvenin koyu rengini veren antosiyaninler ile potasyum içeriğinin, kalp ve damar sağlığını desteklemeye yardımcı olabileceği belirtiliyor. Potasyumun normal tansiyon seviyelerinin korunmasına katkı sağladığı biliniyor. Ancak bu etkiler dengeli beslenmenin bir parçası olarak değerlendirilmeli. 

Sindirim Sistemini Destekliyor

Lif bakımından zengin olan karayemiş, bağırsak hareketlerinin düzenlenmesine katkı sağlayabilir. Yeterli lif tüketimi, sindirim sisteminin sağlıklı çalışmasına yardımcı olur ve uzun süre tokluk hissi sağlayabilir. 

İçeriğinde Hangi Vitamin ve Mineraller Var?

Karayemişte öne çıkan besin öğeleri şunlar:

Diyabet Hastaları Tüketebilir mi?

Karayemişin lif içeriği ve görece düşük glisemik yapısı nedeniyle kan şekerini daha dengeli etkileyebileceği belirtiliyor. Ancak diyabet hastalarının porsiyon kontrolüne dikkat etmesi ve beslenme planlarını doktor veya diyetisyen önerisiyle oluşturması gerekiyor. 

Tüketirken Bunlara Dikkat

Uzmanlar, her besinde olduğu gibi karayemişte de ölçülü tüketimi öneriyor. Günde yaklaşık bir avuç kadar tüketim çoğu yetişkin için yeterli kabul ediliyor.

Öte yandan karayemişin çekirdeği ve yaprakları, doğal olarak siyanojenik bileşikler içerebildiği için tüketilmemeli. Meyvenin yalnızca etli kısmının yenmesi tavsiye ediliyor. Ayrıca kronik hastalığı bulunan veya düzenli ilaç kullanan kişilerin beslenme düzenlerinde önemli değişiklik yapmadan önce sağlık profesyonellerine danışmaları öneriliyor. 

Karayemiş ile Taflan Aynı Meyve mi?

Evet. Türkiye'nin farklı bölgelerinde karayemiş; taflan, Laz kirazı ve Laz yemişi gibi isimlerle de biliniyor. Özellikle Karadeniz Bölgesi'nde yetişen bu meyve, hem geleneksel mutfakta hem de yöresel ürünlerde önemli bir yere sahip. 

Garabey

İklim Değişikliği Kalp Sağlığını da Etkiliyor

Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Baltalı, son yıllarda iklim değişikliğiyle birlikte sıcak hava dalgalarının daha sık yaşandığını belirterek, Avrupa'nın birçok bölgesinde 30-35 derecenin üzerindeki sıcaklıkların acil servis başvurularını ve kalp kaynaklı ölümleri artırdığını söyledi.

Sıcak Havada Kalp Daha Fazla Çalışıyor

Prof. Dr. Baltalı'ya göre sıcaklık yükseldiğinde vücut kendini serinletmek için damarları genişletiyor. Aynı zamanda yoğun terleme nedeniyle önemli miktarda sıvı kaybediliyor.

Bu durum;

• Tansiyonun düşmesine,
• Kalbin daha hızlı çalışmasına,
• Kalbin oksijen ihtiyacının artmasına,
• Çarpıntı ve baygınlık riskinin yükselmesine neden olabiliyor.

Uzmanlar, özellikle sıvı kaybının kalp üzerindeki yükü belirgin şekilde artırdığına dikkat çekiyor.

En Büyük Risk Bu Gruplarda

Aşırı sıcaklardan en fazla etkilenen kişiler arasında;

• Yaşlılar,
• Kalp-damar hastaları,
• Kalp yetmezliği bulunan bireyler,
• Tansiyon hastaları,
• Kronik hastalığı olan kişiler yer alıyor.

Bu grupların sıcak havalarda daha dikkatli davranmaları ve uzun süre güneş altında kalmamaları öneriliyor.

Yanlış Saatte Spor Ölüm Riskini Artırabiliyor

Prof. Dr. Baltalı, hava sıcaklığının 39-45 dereceye ulaştığı dönemlerde dışarıda yapılan ağır fiziksel aktivitelerin ciddi tehlike oluşturduğunu belirtti.

Özellikle;

• İnşaat ve tarım gibi açık alanda çalışanlar,
• Sporcular,
• Yoğun egzersiz yapan kişiler,

için sıcak havalarda ani kalp sorunları ve ölüm riskinin arttığına dikkat çekti.

Kalbinizi Sıcaktan Korumak İçin Bunlara Dikkat Edin

Uzmanların önerileri şöyle sıralanıyor:

Uzmanlardan Yaz Uyarısı

Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Baltalı, sıcak hava dalgalarının hafife alınmaması gerektiğini belirterek özellikle risk grubundaki kişilerin günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmaktan kaçınmaları, bol sıvı tüketmeleri ve fiziksel aktivitelerini serin saatlere bırakmaları gerektiğini vurguladı.

KapsamHaber

Sıcak havaların etkisini artırdığı yaz aylarında vücudun su ve mineral ihtiyacı da önemli ölçüde yükseliyor. Terleme yoluyla kaybedilen sıvının doğru şekilde yerine konulmaması; halsizlik, baş ağrısı, tansiyon düşüklüğü ve performans kaybı gibi birçok soruna neden olabiliyor. Ancak uzmanlara göre serinlemek amacıyla tüketilen her içecek sağlıklı bir tercih anlamına gelmiyor.

Şekerli İçecekler Susuzluğu Artırabiliyor

Beslenme ve Diyet Uzmanı Sevihan Akbulut Azal, özellikle gazlı içecekler, enerji içecekleri, aşırı şekerli hazır meyve suları ve yüksek kafein içeren ürünlerin yaz aylarında sık tüketilmesinin sağlık açısından risk oluşturabileceğini söyledi.

Azal'a göre bu tür içecekler;

• Kilo artışına yol açabiliyor.

• Kan şekerinde ani dalgalanmalara neden olabiliyor.

• Susuzluk hissini artırabiliyor.

• Kalp ritmi bozukluğu ve çarpıntıyı tetikleyebiliyor.

• Tansiyon problemlerini artırabiliyor.

Uzmanlar, özellikle kronik hastalığı bulunan kişilerin içecek seçiminde daha dikkatli davranmaları gerektiğini vurguluyor.

Yazın En Sağlıklı İçecek Hâlâ Su

Uzmanlara göre yaz aylarında en doğru tercih su olmaya devam ediyor. Günlük yaklaşık 2,5 litre su tüketimi, vücudun sıvı dengesini korumaya yardımcı oluyor.

Sade su içmekte zorlananlar ise limon, salatalık, nane, yeşil elma veya tarçın kabuğu gibi doğal aromalar ekleyerek su tüketimini artırabiliyor.

Yazın Tercih Edilebilecek 10 Sağlıklı İçecek

Ayran ve Kefir Yazın Öne Çıkıyor

Uzmanlar, özellikle ayran ve kefirin sıcak havalarda önemli avantajlar sağladığını belirtiyor. Ayran; protein, kalsiyum ve sodyum desteğiyle terlemeyle kaybedilen minerallerin yerine konmasına katkı sağlarken, kefir ise probiyotik içeriği sayesinde sindirim sistemini destekliyor.

Yeşil Çay ve Kahvede Ölçü Önemli

Soğuk yeşil çay ve şekersiz ice latte yaz aylarında tercih edilebilecek alternatifler arasında yer alsa da uzmanlar kafein tüketiminde ölçülü olunması gerektiğini belirtiyor.

Hamileler, tansiyon hastaları ve kafeine duyarlı bireylerin bu içecekleri sınırlı miktarda tüketmeleri öneriliyor.

Maden Suyu Faydalı Ama Fazlası Zararlı

Maden suyu içerdiği kalsiyum, magnezyum ve bikarbonat sayesinde yaz aylarında mineral desteği sağlıyor. Ancak uzmanlar günde bir ila iki şişeden fazla tüketilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Özellikle yüksek tansiyon, böbrek hastalığı veya sodyum kısıtlaması bulunan kişilerin maden suyu tüketmeden önce hekim görüşü alması tavsiye ediliyor.

Serinlemek İçin Sağlıklı Tercihler Yapın

Uzmanlara göre yaz aylarında serinlemek kadar doğru içeceği seçmek de büyük önem taşıyor. Şekerli ve katkı maddesi yüksek içecekler yerine doğal, şekersiz ve besleyici alternatiflerin tercih edilmesi hem sıvı dengesinin korunmasına hem de genel sağlığın desteklenmesine katkı sağlıyor.

Böbrek Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Murathan Uyar, fazla tuz tüketiminin sessiz ilerleyen sağlık sorunlarına zemin hazırladığına dikkat çekerek, küçük alışkanlık değişikliklerinin büyük sağlık kazanımları sağlayabileceğini söyledi.

Türkiye, Önerilen Tuz Tüketiminin Üzerinde

Dünya Sağlık Örgütü, bir yetişkinin günlük tuz tüketiminin 5 gramı, yani yaklaşık bir silme çay kaşığını geçmemesini öneriyor.

Ancak Türkiye'de yapılan araştırmalar, günlük ortalama tuz tüketiminin bu miktarın yaklaşık üç katına ulaştığını ortaya koyuyor.

En Büyük Yük Böbreklerin Omzunda

Prof. Dr. Murathan Uyar'a göre fazla tuzun ilk etkilerinden biri tansiyonun yükselmesi oluyor. Kandaki sodyum miktarı arttıkça vücut daha fazla su tutuyor, bu da damar içindeki basıncı yükselterek hipertansiyona zemin hazırlıyor.

Uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilen yüksek tansiyon ise böbrekleri, kalbi, beyni ve damar sistemini yıpratabiliyor.

Sadece Tuzluk Değil, Hazır Gıdalar da Risk Oluşturuyor

Uzmanlar, günlük alınan tuzun büyük bölümünün sofrada eklenen tuzdan değil, hazır ve işlenmiş gıdalardan kaynaklandığını belirtiyor.

Özellikle;

• Ekmek

• Peynir

• Zeytin

• Turşu

• Sucuk ve salam

• Hazır çorbalar

• Paketli atıştırmalıklar

• Hazır soslar

fark edilmeden yüksek miktarda tuz tüketimine neden olabiliyor.

Himalaya Tuzu Daha Sağlıklı mı?

Son yıllarda sıkça tercih edilen Himalaya tuzu, kaya tuzu veya deniz tuzu gibi ürünlerin de temel yapısının sodyum klorür olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Uyar, bu tuzların fazla tüketildiğinde klasik sofra tuzundan farklı bir avantaj sağlamadığını ifade etti.

Tuzu Azaltmanın Basit Yolları

Uzmanlara göre günlük tuz tüketimini azaltmak sanıldığı kadar zor değil.

• Sofraya tuzluk koymamak,

• Yemeğin tadına bakmadan tuz eklememek,

• Hazır gıdaları daha az tercih etmek,

• Tuz yerine limon, sarımsak ve baharatlarla lezzet oluşturmak,

gibi küçük değişiklikler uzun vadede önemli sağlık kazanımları sağlayabiliyor.

"Sağlığınızı Küçük Alışkanlıklarla Koruyabilirsiniz"

Prof. Dr. Murathan Uyar, tuzun yaşam için gerekli olduğunu ancak fazlasının sessiz bir sağlık tehdidine dönüştüğünü belirterek şu uyarıda bulundu:

"Belki de bugün yapabileceğimiz en basit ama en etkili sağlık yatırımı, sofradaki tuzluğu bir adım uzağa koymaktır. Sağlık bazen büyük değişimlerle değil, küçük alışkanlıklarla korunur."

Kapsamhaber

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikoloğu Sena Kalaz, eleştirinin kişiliğe değil, davranışa yönelik yapılmasının hem iletişimi güçlendirdiğini hem de değişimi kolaylaştırdığını söyledi.

Kişiliği Değil, Davranışı Eleştirin

Klinik Psikolog Sena Kalaz, sağlıklı bir eleştirinin kişinin karakterini değil, değiştirilebilir davranışlarını hedef alması gerektiğini belirtti.

Kalaz, "Sen dikkatsiz bir insansın" gibi ifadeler yerine, "Bu raporda bazı ayrıntılar gözden kaçmış, birlikte gözden geçirebiliriz." yaklaşımının aynı sorunu ifade ederken karşı tarafın kendisini değersiz hissetmesini önlediğini ifade etti.

Beyin Eleştiriyi Tehdit Olarak Algılayabiliyor

Uzmanlara göre insan beyni, kimliğe yönelik eleştirileri fiziksel tehdit kadar güçlü algılayabiliyor. Bu nedenle kişiliği hedef alan sözler, utanma, öfke ve değersizlik duygularını tetikleyerek bireyin kendisini savunmasına neden olabiliyor.

Davranış odaklı geri bildirim ise kişinin değiştirebileceği bir duruma işaret ettiği için öğrenme ve gelişim sürecini destekliyor.

Etiketlemek Yerine Çözüm Üretmek Gerekli

Sena Kalaz, insanların çoğu zaman tek bir davranıştan yola çıkarak karşısındaki kişiyi "sorumsuz", "tembel" ya da "saygısız" gibi ifadelerle etiketlediğini belirterek, bunun sağlıklı iletişimi zedelediğini söyledi.

Bu yaklaşımın çocukluk döneminde öğrenilen iletişim alışkanlıkları ve öfke gibi yoğun duyguların etkisiyle ortaya çıkabildiğini ifade eden Kalaz, davranış ile kişilik arasındaki farkın doğru anlaşılması gerektiğini vurguladı.

Yapıcı Eleştiri Değişimi Destekliyor

Davranışa odaklanan eleştirilerin bireyin değişim motivasyonunu artırdığını belirten Kalaz, kişinin kendisini suçlanmış değil, geliştirilmesi gereken bir davranış üzerinde düşünürken bulduğunu söyledi.

Bu yaklaşımın özellikle çocuk eğitiminde, aile ilişkilerinde, çiftler arasındaki iletişimde ve iş hayatında daha sağlıklı sonuçlar ortaya çıkardığına dikkat çekti.

Sağlıklı Eleştiri Nasıl Yapılmalı?

Uzmanlara göre etkili ve yapıcı bir eleştiri için şu ilkeler önem taşıyor:

• Kişiliği değil davranışı değerlendirin.
• Somut örnekler üzerinden konuşun.
• Çözüm önerisi sunun.
• Empati kurun.
• Saygılı bir dil kullanın.
• Doğru zamanı tercih edin.

Klinik Psikolog Sena Kalaz, insanların en çok yargılandıklarında değil, anlaşıldıklarını hissettiklerinde değişime açık hale geldiklerini belirterek, yapıcı eleştirinin temelinde empati ve saygının bulunduğunu sözlerine ekledi.

Sağlık kontrolüne Celil Yüksel, Emre Kılınç, Efe Yiğit Üstün, Enes Albak, Tahsin Bülbül, Eyüp Değirmenci, Efe Berat Töruz ve Haluk Mustafa Tan katıldı.

Kapsamlı Sağlık Taraması Yapıldı

Yeni sezon hazırlıkları kapsamında gerçekleştirilen kontrollerde futbolcular; göz, ortopedi, genel cerrahi, nöroloji, kardiyoloji, kulak burun boğaz ve dahiliye branşlarında muayene edildi.

Oyunculara ayrıca radyolojik görüntüleme, ekokardiyografi, efor testi ve kapsamlı kan tetkikleri uygulanarak genel sağlık durumları ayrıntılı şekilde değerlendirildi.

Yeni Sezon Öncesi Son Durum Değerlendirildi

Kulübün sezon öncesi hazırlık programı kapsamında gerçekleştirilen sağlık kontrolleriyle futbolcuların fiziksel ve sağlık durumlarının yeni sezona uygunluğu gözden geçirildi. Kontrollerin tamamlanmasının ardından kırmızı-beyazlı ekip, sezon hazırlıklarını antrenman programıyla sürdürecek.

kapsamhaber

Özellikle uzun süre ayakta çalışanlar, masa başında hareketsiz kalanlar, hamilelik süreci yaşayan kadınlar ve ailesinde varis öyküsü bulunan kişilerde riskin arttığı ifade ediliyor.

Varisin İlk Belirtileri Göz Ardı Edilmemeli

Uzmanlara göre bacaklarda belirgin damar görünümünün yanı sıra;

• Gün sonunda artan bacak ağrısı,

• Ağırlık hissi,

• Gece krampları,

• Kaşıntı,

• Ayak bileklerinde şişlik

gibi şikâyetler de toplardamar yetmezliğinin erken belirtileri arasında yer alabiliyor.

Bu belirtilerin zamanında değerlendirilmemesi halinde şikâyetlerin ilerleyebileceği ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.

Erken Tanı Tedaviyi Kolaylaştırıyor

Kalp ve damar cerrahisi uzmanları, erken dönemde yapılacak muayene ve renkli Doppler ultrason incelemesiyle damar yapısının ayrıntılı şekilde değerlendirilebildiğini belirtiyor.

Hastalığın seviyesine göre yaşam tarzı değişiklikleri, varis çorabı kullanımı, ilaç tedavisi veya girişimsel yöntemler uygulanabiliyor. Günümüzde birçok varis tedavisinin ameliyatsız yöntemlerle gerçekleştirilebildiği de vurgulanıyor.

Kimler Risk Altında?

Uzmanlar şu grupların daha dikkatli olması gerektiğini belirtiyor:

• Uzun süre ayakta çalışanlar,

• Gün boyu oturarak çalışanlar,

• Fazla kilolu bireyler,

• Hamileler,

• İleri yaş grubu,

• Ailesinde varis öyküsü bulunanlar.

Korunmak İçin Bunlara Dikkat

Toplardamar sağlığını korumak için düzenli yürüyüş yapmak, ideal kiloyu korumak, uzun süre aynı pozisyonda kalmamak, bacakları dinlenme sırasında yukarı kaldırmak ve doktor önerisiyle uygun varis çorabı kullanmak öneriliyor.

Uzmanlar, bacaklarda giderek belirginleşen mavi damarların ihmal edilmemesi gerektiğini belirterek, erken teşhis sayesinde hem şikâyetlerin azaltılabileceğini hem de daha ciddi damar problemlerinin önüne geçilebileceğini ifade ediyor.

Prof. Dr. Murat Kadan Kimdir?

1979 yılında Burdur'da doğan Prof. Dr. Murat Kadan, ilk ve orta öğrenimini Burdur'da tamamladı. 1993 yılında Bursa Işıklar Askerî Lisesi'nde eğitimine başlayan Kadan, 2003 yılında Gülhane Askerî Tıp Fakültesi'nden mezun oldu.

2004-2006 yılları arasında Tunceli'de mecburi hizmetini tamamlayan Kadan, ardından Gülhane Askerî Tıp Akademisi Kalp ve Damar Cerrahisi Anabilim Dalı'nda uzmanlık eğitimine başladı. 2011 yılında Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı oldu.

Akademik kariyerinde 2015 yılında yardımcı doçent, 2018 yılında doçent, 2024 yılında ise profesör unvanını aldı. 2025 yılından bu yana Memorial Ankara Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü'nde görev yapan Prof. Dr. Murat Kadan, evli ve iki çocuk babasıdır.

Kapsamhaber

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Gizem Güvener, ailelerin yaz aylarında alacağı basit önlemlerle isiliğin büyük ölçüde önlenebileceğini belirtti.

İsilik Neden Oluşuyor?

İsilik, tıbbi adıyla miliaria, ter bezlerinin tıkanması sonucu ortaya çıkan yaygın bir cilt rahatsızlığıdır. Sıcak ve nemli hava, aşırı terleme ve cildin yeterince hava alamaması isiliğin en önemli nedenleri arasında yer alıyor.

Uzmanlara göre özellikle yeni doğan bebeklerin kalın ve sıkı kıyafetlerle giydirilmesi, ter bezlerinin daha kolay tıkanmasına neden oluyor.

Bu Belirtilere Dikkat

İsilik çoğunlukla;

• Boyun ve ense,

• Göğsün üst kısmı,

• Sırt,

• Bez bölgesi,

• Cilt katlantıları

gibi bölgelerde küçük kırmızı kabarcıklar şeklinde görülüyor.

Bazı bebeklerde hafif su dolu kabarcıklar da oluşabiliyor. Kaşıntının artmasıyla birlikte huzursuzluk, uyku düzensizliği ve ciltte tahriş gelişebiliyor.

İsilikten Korunmanın Yolları

Uzmanlar yaz döneminde şu önerilere dikkat edilmesini tavsiye ediyor:

• Oda sıcaklığını 22-24 derece arasında tutun.

• Yaşam alanlarını düzenli havalandırın.

• Bebeğinizi ılık suyla banyo yaptırın.

• Gerektiğinde nemli kompres uygulayın.

• İnce, bol ve pamuklu kıyafetler tercih edin.

• Klima veya vantilatör kullanılıyorsa hava akımını doğrudan bebeğe yöneltmeyin.

• Doktor önerisi olmadan yoğun yağlı krem ve merhemler kullanmayın.

Hangi Durumlarda Doktora Gidilmeli?

İsilik çoğu zaman birkaç gün içinde kendiliğinden düzeliyor. Ancak aşağıdaki belirtiler ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına başvurulması gerekiyor:

• Döküntülerin iltihaplanması,

• Sarı renkli lezyonların oluşması,

• Ateş yükselmesi,

• Emmede azalma,

• Halsizlik,

• Alınan önlemlere rağmen döküntülerin üç günden uzun sürmesi veya yayılması.

Uzmanlar, yaz aylarında bebeklerin serin tutulmasının, doğru kıyafet seçiminin ve cilt bakımının isilik riskini önemli ölçüde azalttığını vurguluyor.

GARABEY

Özellikle Samsun Şehir Hastanesi'nin hizmete girmesiyle birlikte kentin sağlık kapasitesi yeni bir döneme girerken, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Hastanesi de ileri düzey tedavi hizmetleriyle bölgenin referans merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. 

Samsun'da Sağlık Hizmeti Veren Başlıca Kurumlar

Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri Yaygınlaşıyor

Samsun'da koruyucu sağlık hizmetleri de geniş bir ağ üzerinden yürütülüyor.

Kent genelinde;

• Aile Sağlığı Merkezleri (ASM)

• İlçe Sağlık Müdürlükleri

• Sağlıklı Hayat Merkezleri

• Toplum Sağlığı Merkezleri

• 112 Acil Sağlık İstasyonları

vatandaşlara kesintisiz hizmet veriyor. İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde tüm ilçelerde aile hekimliği sistemi aktif olarak faaliyet gösteriyor.

Samsun Şehir Hastanesi Sağlıkta Yeni Dönemin Simgesi

Canik ilçesinde hizmet veren Samsun Şehir Hastanesi yaklaşık 900 yatak kapasitesi, modern ameliyathaneleri, yoğun bakım üniteleri ve geniş poliklinik ağıyla Karadeniz'in en büyük sağlık yatırımlarından biri olarak öne çıkıyor. Hastaneye taşınma süreci etaplar hâlinde devam ederken birçok branş yeni kampüste hizmet vermeye başladı. 

Sağlıkta Samsun'un Güçlü Yönleri

• Karadeniz'in referans sağlık merkezi

• Üniversite hastanesi desteği

• Modern şehir hastanesi

• Güçlü 112 Acil Sağlık ağı

• İlçelere yayılan devlet hastaneleri

• Yaygın aile hekimliği sistemi

• Sağlıklı Hayat Merkezleri

• Ağız ve diş sağlığı hizmetleri

Samsun Sağlık Altyapısı (Özet)

Sık Sorulan Sorular

Samsun Şehir Hastanesi nerede?

Canik ilçesinde, şehirlerarası otogar çevresindeki sağlık kampüsünde hizmet veriyor. 

Samsun'da üniversite hastanesi var mı?

Evet. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Hastanesi, Karadeniz Bölgesi'nin en önemli eğitim ve araştırma hastaneleri arasında yer alıyor. 

Samsun sağlık turizmi açısından önemli mi?

Evet. Gelişmiş hastane altyapısı ve çevre illere verdiği sağlık hizmetleri sayesinde Samsun, Karadeniz'in sağlık merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor. 

Yakında Kapsam Haber'de

Samsun'un Sağlık Haritası dosyamızın devamında;

• İlçe ilçe hastaneler

• En yakın acil servisler

• Aile Sağlığı Merkezleri

• Sağlıklı Hayat Merkezleri

• 112 Acil Sağlık ağı

• Yeni sağlık yatırımları

• Sağlık turizmi potansiyeli

gibi başlıkları ayrıntılı haritalar ve tablolarla ele alacağız. Böylece Samsun'un sağlık altyapısını tek dosyada toplayan kapsamlı bir başvuru kaynağı oluşturacağız.

KapsamHaber

Ergoterapist Cahit Burak Çebi, özellikle otizm spektrum bozukluğu ve dikkat eksikliği ile hiperaktivite bozukluğu (DEHB) bulunan çocuklarda ani rutin değişikliklerinin çeşitli güçlükler oluşturabileceğine dikkat çekerek, yaz aylarında esnek ancak düzenli bir günlük plan hazırlanmasının önem taşıdığını söyledi.

Günlük Yaşam Becerileri Desteklenmeli

Çocukların yaz boyunca yalnızca oyunla değil, günlük yaşamın doğal akışı içinde sorumluluk alarak da gelişebileceğini belirten Çebi, yatağını toplamak, sofraya yardım etmek, alışveriş listesi hazırlamak veya çamaşırları ayırmak gibi basit görevlerin bağımsızlık duygusunu güçlendirdiğini ifade etti.

Açık Hava Etkinlikleri Gelişime Katkı Sağlıyor

Yüzme, bisiklet, park oyunları, doğa yürüyüşleri ve tırmanma gibi açık hava etkinliklerinin çocukların dikkat, beden farkındalığı, denge ve motor becerilerini geliştirdiğini dile getiren Çebi, kum, su, toprak ve doğayla temasın da duyusal gelişim açısından önemli fırsatlar sunduğunu kaydetti.

Sosyal Ortamlar Özgüveni Artırıyor

Yaz kursları, oyun grupları, arkadaş buluşmaları ve ortak hobilerin çocukların sosyal iletişim becerilerini geliştirdiğini belirten Çebi, bu tür etkinliklerin öz güven ve öz yeterlilik duygusunu da güçlendirdiğini söyledi.

Çocukların ilgi duydukları alanların desteklenmesinin hem öğrenme isteğini artırdığını hem de sosyal yaşama katılımlarını kolaylaştırdığını vurguladı.

Ekran Süresi Yerine Aktif Yaşam

Yaz tatilinde ailelerin en çok şikâyet ettiği konuların başında ekran kullanımındaki artışın geldiğine dikkat çeken uzmanlar, çocukların ilgi alanlarına uygun anlamlı aktiviteler planlanmasının daha dengeli bir günlük yaşam oluşturduğunu ifade ediyor.

Amaç Çocuğu Oyalamak Değil

Uzmanlara göre yaz tatilinin temel amacı çocukları gün boyu etkinliklerle meşgul etmek değil; onların günlük yaşam içinde daha bağımsız, daha üretken, daha sosyal ve daha özgüvenli bireyler haline gelmelerine katkı sağlamak.

Yaz aylarının sunduğu doğal ortamlar ve açık hava etkinlikleri, özel gereksinimli çocukların hem fiziksel hem de sosyal gelişimlerini destekleyen önemli fırsatlar arasında yer alıyor.

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Optisyenlik Programı Öğretim Üyesi Dr. Naz Esin Başkan Özdemir, kalitesiz güneş gözlüklerinin uzun vadede katarakt başta olmak üzere birçok göz hastalığının gelişme riskini artırabileceğine dikkat çekti.

Gözlük Takıyorum Diye Kendinizi Güvende Sanmayın

Toplumda en yaygın yanlışlardan biri, koyu renkli camların daha fazla koruma sağladığını düşünmek.

Oysa uzmanlara göre camın siyah ya da koyu olması tek başına hiçbir anlam ifade etmiyor. Eğer camda UV filtresi yoksa, göz bebeği büyüdüğü için zararlı ışınlar gözün içine daha fazla ulaşıyor. Böylece kişi gözlerini koruduğunu düşünürken aslında daha yüksek riskle karşı karşıya kalıyor.

En Önemli Ayrıntı: UV400 Koruması

Uzmanlar güneş gözlüğü satın alırken ilk bakılması gereken özelliğin UV400 koruması olduğunu vurguluyor.

UV400 ibaresi bulunan gözlükler, göz sağlığı açısından zararlı olan UVA ve UVB ışınlarının büyük bölümünü engelleyebiliyor. Bunun yanında ürün üzerinde CE işareti ve uluslararası güvenlik standardı olan EN ISO 12312-1 uygunluğunun bulunması da güvenilirlik açısından önem taşıyor.

Tek Gözlük Dört Mevsim Yetmeyebilir

Birçok kişi aynı güneş gözlüğünü yıl boyunca kullanıyor. Ancak uzmanlara göre bu da doğru bir tercih değil.

Güneş gözlüğü camları ışık geçirgenliğine göre farklı kategorilere ayrılıyor.

• Kategori 2 ve 3 camlar günlük kullanım için en uygun seçenekler arasında yer alıyor.

• Kategori 4 camlar ise yüksek dağlık bölgeler ve yoğun kar yansımalarının olduğu alanlar için üretiliyor.

Uzmanlar özellikle kategori 4 camlarla araç kullanılmaması gerektiğini belirtiyor. Çünkü bu camlar görünür ışığın büyük bölümünü engellediği için sürüş güvenliğini olumsuz etkileyebiliyor.

Büyük Çerçeve Daha Fazla Koruma Sağlıyor

Sadece cam kalitesi değil, çerçeve yapısı da göz sağlığında önemli rol oynuyor.

Yüzü daha fazla kapatan büyük çerçeveli ve bombeli modeller, güneş ışınlarının yanlardan ve üstten göze ulaşmasını azaltarak daha etkili koruma sağlayabiliyor.

En Büyük Risk Çocuklarda

Uzmanlara göre çocukların gözleri yetişkinlere kıyasla UV ışınlarına karşı çok daha hassas.

Bu nedenle çocuklar için seçilecek güneş gözlüklerinde UV400 koruması, dayanıklı malzeme ve yüz yapısına uygun tasarım mutlaka aranmalı. Özellikle yaz tatilinde uzun süre dışarıda vakit geçiren çocukların güneş gözlüğü kullanması ihmal edilmemeli.

Ucuz Diye Alınan Gözlük Pahalıya Mal Olabilir

Marketlerde, benzin istasyonlarında, seyyar tezgâhlarda ve bazı internet sitelerinde satılan düşük kaliteli güneş gözlüklerinin koruyuculuğu çoğu zaman doğrulanamıyor.

Uzmanlar, göz sağlığını doğrudan etkileyen bu ürünlerin güvenilir optik mağazalarından alınmasını öneriyor.

Katarakt Riskini Artırabiliyor

Uzun yıllar UV koruması olmayan güneş gözlüğü kullanan kişilerde;

• Katarakt gelişme riski artabiliyor.

• Korneada hasar oluşabiliyor.

• Sarı nokta bölgesinde kalıcı zarar meydana gelebiliyor.

• Göz yüzeyinde tahriş ve hassasiyet gelişebiliyor.

• Görme kalitesi zamanla düşebiliyor.

Uzmanlar, güneş gözlüğünün yalnızca yaz modasının bir parçası olmadığını, ömür boyu göz sağlığını koruyan önemli bir koruyucu ekipman olduğunu hatırlatıyor.

FIP Vakaları Neden Daha Sık Görülüyor?

Bir dönem veteriner hekimlerin en çaresiz kaldığı hastalıklardan biri olarak görülen Feline Infectious Peritonitis (FIP), son yıllarda hem teşhis yöntemlerindeki gelişmeler hem de yeni antiviral tedaviler sayesinde umut veren sonuçlar vermeye başladı.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağatay Esin, FIP'in tamamen ortadan kalkmadığını ancak artık "ölüm kararı" anlamına gelmediğini belirterek özellikle erken teşhisin hayati önem taşıdığını söyledi.

Gerçek Artış mı, Daha Fazla Teşhis mi?

Son yıllarda veteriner kliniklerinde FIP tanısı alan kedi sayısının arttığı gözleniyor. Ancak uzmanlara göre bunun tek nedeni hastalığın yaygınlaşması değil.

Veteriner hekimlerin FIP konusunda daha bilinçli hale gelmesi, gelişmiş laboratuvar imkanları ve hayvan sahiplerinin hastalık hakkında daha fazla bilgi sahibi olması nedeniyle geçmişte gözden kaçan birçok vaka bugün teşhis edilebiliyor.

Bunun yanında çok kedili evler, barınaklar, üretim çiftlikleri ve sokak hayvanlarının yoğun olduğu bölgeler virüsün yayılması açısından daha yüksek risk taşıyor.

FIP Nasıl Ortaya Çıkıyor?

FIP doğrudan bulaşan klasik bir hastalık değil.

Hastalığın temelinde kediler arasında yaygın olarak bulunan bağırsak koronavirüsünün bazı kedilerde mutasyona uğraması yatıyor. Bu mutasyon sonrası virüs, bağışıklık hücrelerine yerleşerek tüm vücuda yayılıyor ve ağır iltihabi tablo oluşturuyor.

Her koronavirüs taşıyan kedide FIP gelişmiyor. Hastalığın ortaya çıkmasında;

• Genetik yatkınlık,

• Genç yaş (özellikle 2 yaş altı),

• Bağışıklık sisteminin zayıflaması,

• Yoğun stres,

• Kalabalık yaşam ortamları,

• Beslenme yetersizlikleri

önemli rol oynuyor.

Hangi Kediler Daha Büyük Risk Altında?

Uzmanlara göre risk grubunda bulunan kediler şunlar:

• İki yaşın altındaki genç kediler,

• Çok kedili evlerde yaşayanlar,

• Barınak ve üretim çiftliklerindeki kediler,

• Safkan ırklar,

• Sürekli stres altında bulunan hayvanlar,

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kediler.

Aynı ortamda yaşayan iki kediden biri tamamen sağlıklı kalırken diğerinin FIP geliştirebilmesi de bu bireysel farklılıklardan kaynaklanıyor.

Bu Belirtileri Hafife Almayın

FIP'in en büyük tehlikesi erken dönemde birçok hastalıkla karıştırılabilmesi.

Veteriner hekimlerin dikkat çektiği başlıca uyarı işaretleri şöyle:

• Günlerce süren ateş,

• İştahsızlık,

• Hızlı kilo kaybı,

• Sürekli halsizlik,

• Oyun isteğinin azalması,

• Karında sıvı birikmesine bağlı şişlik,

• Nefes darlığı,

• Göz renginde değişiklik,

• Denge kaybı,

• Nöbet,

• Felç benzeri nörolojik belirtiler.

Bu belirtilerin görülmesi halinde vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulması gerekiyor.

Sosyal Medyadaki Bilgilere Güvenmeyin

Uzmanlar, özellikle sosyal medya üzerinden yayılan bilgi kirliliğinin ciddi risk oluşturduğunu vurguluyor.

En sık yapılan hatalar arasında;

• İnternetten teşhis koymaya çalışmak,

• Ruhsatsız ilaç kullanmak,

• Doz hesaplarını yanlış yapmak,

• Tedaviyi erken bırakmak,

• Her karın şişliğini FIP sanmak,

• Tek bir test sonucuyla kesin tanı koymak

yer alıyor.

Veteriner hekimler, tedavinin mutlaka uzman kontrolünde yürütülmesi gerektiğinin altını çiziyor.

En Sevindirici Gelişme: FIP Artık Tedavi Edilebiliyor

Geçmişte neredeyse kesin ölümle sonuçlanan FIP vakalarında bugün önemli bir değişim yaşanıyor.

Yeni geliştirilen antiviral ilaçlar sayesinde özellikle erken teşhis edilen kedilerde başarı oranı oldukça yükseldi. Uzmanlar yine de ruhsatsız ürünlerden uzak durulması ve yalnızca veteriner hekim onaylı tedavi protokollerinin uygulanması gerektiğini belirtiyor.

Sokak Kedileri İçin Ortak Mücadele Şart

FIP'le mücadelede yalnızca veteriner klinikleri değil, belediyeler, hayvan bakım merkezleri ve gönüllüler de önemli sorumluluk üstleniyor.

Düzenli sağlık taramaları, hijyen koşullarının iyileştirilmesi, stresin azaltılması, karantina uygulamaları ve yeterli beslenme desteği sayesinde hem virüs dolaşımı azaltılabiliyor hem de hastalık erken dönemde fark edilebiliyor.

İnsanlara Bulaşıyor mu?

FIP hakkında en yaygın yanlış inanışlardan biri de insanlara bulaştığı düşüncesi.

Doç. Dr. Çağatay Esin, buna ilişkin bilimsel verilerin net olduğunu belirterek, FIP'e neden olan kedi koronavirüsünün yalnızca kedilere özgü olduğunu ve insanlara bulaştığına dair hiçbir bilimsel kanıt bulunmadığını ifade ediyor.

Uzmanlara göre hasta kedilerin korku nedeniyle terk edilmesi yerine, en kısa sürede veteriner hekime ulaştırılması hem hayvan refahı hem de doğru tedavi açısından büyük önem taşıyor.

Düğün sezonu, mezuniyet törenleri, tatil planları ve artan sosyal etkinlikler... Yaz ayları sadece valizlerin değil, estetik beklentilerin de hazırlandığı bir dönem haline geldi. Bu dönemde en çok tercih edilen uygulamalardan biri ise diş beyazlatma işlemleri.

Uzmanlara göre birçok kişi daha parlak bir gülüşe sahip olmak için beyazlatma tedavilerine yöneliyor. Ancak her beyazlatma yöntemi güvenli değil.

Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Restoratif Diş Tedavisi Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Özge Mimir, özellikle internet ve sosyal medyada yayılan bazı uygulamaların ciddi riskler taşıdığına dikkat çekti.

Her Beyazlatma Herkese Uygun Değil

Dişlerdeki renklenmeler birçok kişiyi rahatsız etse de uzmanlar beyazlatma kararının mutlaka diş hekimi muayenesinden sonra verilmesi gerektiğini belirtiyor.

Aktif çürük, diş eti hastalığı, ciddi mine kaybı veya ileri hassasiyet sorunu bulunan kişilerde öncelikle bu problemlerin tedavi edilmesi gerekiyor. Hamilelik ve emzirme dönemlerinde ise beyazlatma işlemlerinin ertelenmesi tavsiye ediliyor.

Sosyal Medyadaki Tariflere Dikkat!

Karbonat, limon, aktif kömür ve benzeri maddelerle yapılan ev tipi uygulamalar son yıllarda sosyal medyada sıkça karşımıza çıkıyor.

Ancak uzmanlara göre bu yöntemler kısa süreli bir beyazlık hissi oluştursa da uzun vadede diş minesinde aşınma, yüzey bozulmaları ve hassasiyet gibi kalıcı sorunlara neden olabiliyor.

Diş hekimi kontrolü dışında kullanılan bazı beyazlatma ürünleri ise diş etlerinde tahriş ve aşırı hassasiyet oluşturabiliyor.

Beyazlatmadan Sonra İlk İki Hafta Kritik

Uzmanlar beyazlatma işlemi sonrası özellikle ilk günlerin büyük önem taşıdığını vurguluyor.

Bu dönemde kahve, çay, renkli meyve suları, gazlı içecekler ve yoğun renk pigmenti içeren yiyeceklerin tüketiminin sınırlandırılması öneriliyor. Çünkü dişler bu süreçte yeniden renklenmeye daha açık hale geliyor.

Tatilden Hemen Önce Değil

Uzmanların önerisi, beyazlatma işleminin tatilden yaklaşık bir veya iki hafta önce yaptırılması yönünde.

Bu süre sayesinde olası hassasiyetlerin azalması, diş renginin oturması ve gerekirse ek kontrollerin yapılabilmesi mümkün oluyor.

Düzenli diş fırçalama, diş ipi kullanımı ve periyodik diş hekimi kontrolleri ise elde edilen beyazlığın daha uzun süre korunmasına yardımcı oluyor.

Kısacası uzmanlara göre beyaz bir gülüş için yalnızca beyazlatma işlemi yeterli değil; doğru zamanlama ve doğru yöntem de en az işlem kadar önemli.

Bilim insanlarının akademik üretkenlikleri, yayınları, atıf sayıları ve bilimsel etkilerini değerlendiren uluslararası akademik sıralama platformu ScholarGPS'nin açıkladığı son verilerde, Prof. Dr. Selçuk Peker dikkat çekici bir başarıya imza attı.

Son beş yıllık bilimsel performans değerlendirmesine göre radyocerrahi alanında çalışmalar yürüten 20 bin 743 bilim insanı arasında dünyanın 8'inci sırasında yer alan Prof. Dr. Peker, nöroşirurji alanında ise 47 bin 905 akademisyen arasında 563'üncü oldu.

Türkiye Adına Gurur Veren Sonuç

Elde edilen sonucun yalnızca kişisel bir başarı olmadığını belirten Prof. Dr. Selçuk Peker, Türkiye'nin bilimsel üretim kapasitesinin uluslararası düzeyde karşılık bulduğunu söyledi.

Radyocerrahi gibi yüksek teknoloji ve uzmanlık gerektiren bir alanda dünyanın ilk 10 bilim insanı arasına girmenin büyük bir onur olduğunu ifade eden Peker, bu başarının ekip çalışması, bilimsel disiplin ve yıllara yayılan emeğin sonucu olduğunu vurguladı.

Peker, Türkiye'nin yalnızca sağlık hizmeti sunan değil, aynı zamanda bilim üreten ve uluslararası literatüre katkı sağlayan bir ülke konumuna yükseldiğine dikkat çekti.

Yabancı Hekimlerin Rotası Türkiye

Özellikle Gamma Knife ve stereotaktik radyocerrahi uygulamalarında Türkiye'nin önemli bir bilgi birikimine sahip olduğunu belirten Prof. Dr. Peker, son yıllarda yurt dışından gelen hasta ve hekim sayısında ciddi artış yaşandığını söyledi.

Birçok yabancı uzmanın yalnızca teknolojiyi görmek için değil, hasta seçimi ve tedavi planlama süreçlerini öğrenmek amacıyla da Türkiye'yi tercih ettiğini ifade eden Peker, Türkiye'nin bu alanda bölgesel bir merkez olma yolunda ilerlediğini kaydetti.

"Türkiye Küresel Merkez Olabilir"

Türkiye'nin radyocerrahi alanında küresel ölçekte söz sahibi olabilecek potansiyele sahip olduğunu belirten Prof. Dr. Peker, bunun yolunun bilimsel üretimi artırmaktan geçtiğini söyledi.

Bilimsel araştırmaların, eğitim faaliyetlerinin ve uluslararası iş birliklerinin artırılması halinde Türkiye'nin yalnızca tedavi merkezi değil aynı zamanda bilgi ve eğitim merkezi haline gelebileceğini ifade etti.

Yapay Zekâ Dönemi Başlıyor

Gelecekte beyin cerrahisinin daha kişiselleştirilmiş bir yapıya kavuşacağını belirten Peker, yapay zekâ destekli sistemlerin tedavi planlamalarında daha etkin rol oynayacağını söyledi.

Yakın gelecekte yalnızca görüntüleme sonuçlarının değil, hastaların genetik özellikleri ve biyolojik verilerinin de tedavi kararlarında belirleyici olacağını ifade eden Peker, teknolojinin gelişmesine rağmen hekimlik tecrübesinin ve insan faktörünün her zaman merkezde kalacağını vurguladı.

Prof. Dr. Selçuk Peker'in elde ettiği bu başarı, Türk tıbbının uluslararası alandaki yükselişinin ve bilimsel üretim gücünün önemli göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

HABER: GARABEY

Son yıllarda diyabet ve obezite tedavisinde adından sıkça söz ettiren GLP-1 grubu ilaçlar, birçok kişinin kısa sürede kilo vermesine yardımcı oluyor. Ancak uzmanlar, tartıdaki düşüşün her zaman sağlıklı bir zayıflama anlamına gelmediğine dikkat çekiyor.

Pharmetic Girişimci Eczacılar Derneği (PGED) Yönetim Kurulu Başkanı Eczacı Şule Dilek Yağcı Tüysüz, bu tedavi sürecinde en büyük risklerden birinin kas kaybı olduğunu belirterek, hızlı kilo verirken yalnızca yağların değil kas dokusunun da azalabileceğini söyledi.

Asıl Tehlike Kas Kaybı

Uzmanlara göre GLP-1 ilaçları iştahı önemli ölçüde azaltıyor. Bu durum kalori alımını düşürürken, yeterli protein alınmadığında vücudun kas dokusunu da kullanmasına yol açabiliyor.

Kas kaybının yalnızca fiziksel görünümü değil, metabolizma hızını, günlük yaşam kalitesini ve ilerleyen yaşlarda hareket kabiliyetini de olumsuz etkilediği belirtiliyor. Uzmanlar, verilen kilonun yağdan gitmesinin sağlıklı zayıflamanın temel şartı olduğunu ifade ediyor.

Protein Tüketimi Hayati Önem Taşıyor

Tedavi sürecinde yeterli protein alımının kritik olduğuna dikkat çeken uzmanlar, kilo başına günlük 1,2 ila 2 gram arasında protein tüketilmesini öneriyor.

Özellikle iştahsızlık nedeniyle yeterli beslenemeyen kişilerde, doktor ve eczacı kontrolünde protein destekleri veya uygun takviyelerin değerlendirilebileceği belirtiliyor.

Yürümek Tek Başına Yetmeyebilir

Uzmanların dikkat çektiği bir diğer nokta ise egzersiz.

Sadece yürüyüş yapmak veya hafif kardiyo çalışmaları kas kaybını önlemek için yeterli olmayabiliyor. Haftada birkaç gün direnç egzersizleri, pilates, squat, şınav veya ağırlık çalışmaları yapılmasının kas kütlesinin korunmasına katkı sağladığı ifade ediliyor.

D Vitamini ve Omega-3 Desteği

Kas sağlığının korunmasında D vitamini ve omega-3 gibi mikro besinlerin de önemli rol oynadığı belirtiliyor. Uzmanlar, eksikliklerin giderilmesinin tedavi sürecini desteklediğini ve kas yıkımını azaltmaya yardımcı olabileceğini kaydediyor.

Yan Etkileri Azaltmak İçin Bunlara Dikkat

GLP-1 kullanan kişilerde görülebilen mide ve bağırsak şikâyetlerinin azaltılması için şu öneriler öne çıkıyor:

• Yemekleri yavaş yemek ve lokmaları iyi çiğnemek

• Lifli gıdaları kademeli olarak artırmak

• Günlük su tüketimini yükseltmek

• Kabızlık şikâyetlerinde uzman önerisi almak

Uzmanlardan Ortak Mesaj

Sağlık uzmanları, GLP-1 ilaçlarının bilinçsiz kullanımından kaçınılması gerektiğini belirterek, tedavinin mutlaka hekim ve eczacı kontrolünde sürdürülmesini tavsiye ediyor. Kilo verirken amaç yalnızca tartıdaki rakamı düşürmek değil, kas kütlesini koruyarak sağlıklı bir vücut yapısına ulaşmak olmalı.

Yapay zekâ teknolojilerinin sağlık, ilaç geliştirme ve biyoteknoloji alanlarında sağladığı ilerlemeler dikkat çekerken, aynı teknolojilerin kötü amaçlarla kullanılma ihtimali bilim dünyasında yeni güvenlik tartışmalarını da beraberinde getiriyor.

Son dönemde yayımlanan bilimsel değerlendirmeler, yapay zekâ destekli biyolojik tasarım araçlarının karmaşık biyolojik sistemleri analiz etme ve modelleme kapasitesinin hızla arttığını ortaya koyarken, uzmanlar bu gelişmelerin biyogüvenlik açısından dikkatle takip edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Bilgiye Erişim Kolaylaşıyor

Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı ve Moleküler Biyoloji ve Genetik Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muhsin Konuk, geçmişte yalnızca ileri düzey uzmanlık gerektiren bazı biyolojik analizlerin artık yapay zekâ destekli sistemlerle daha erişilebilir hale geldiğini söyledi.

Konuk'a göre yapay zekâ, büyük veri kümelerini işleme ve biyolojik süreçleri modelleme konusunda önemli avantajlar sunarken, bu durum bilgiye erişim bariyerlerini de azaltıyor. Bu nedenle biyoteknoloji alanındaki gelişmelerin yalnızca bilimsel değil, güvenlik boyutuyla da değerlendirilmesi gerekiyor.

Çift Kullanımlı Teknoloji Tartışması

Uzmanlar, yapay zekâ destekli biyoteknolojilerin "çift kullanımlı teknoloji" niteliği taşıdığına dikkat çekiyor. Aynı sistemler bir taraftan yeni ilaçların, aşıların ve tedavi yöntemlerinin geliştirilmesini hızlandırırken, diğer taraftan kötü niyetli kullanımlara karşı yeni önlemler alınmasını zorunlu kılıyor.

Prof. Dr. Konuk, teknolojinin kendisinin tehdit olmadığını ancak kontrolsüz ve denetimsiz kullanımın risk oluşturabileceğini belirterek, biyolojik veri setleri ve sentetik biyoloji çalışmalarında daha güçlü güvenlik mekanizmalarına ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.

Yeni Düzenlemeler Gündemde

Dünya genelinde sentetik DNA ve RNA siparişlerinin denetlenmesine yönelik çalışmaların hız kazandığını belirten uzmanlar, biyoteknoloji alanındaki gelişmelerle birlikte uluslararası düzenlemelerin de genişletildiğine dikkat çekiyor.

Bilim çevreleri ve teknoloji uzmanları, yapay zekâ sistemlerine biyolojik tehditleri önleyici filtrelerin eklenmesi, denetim kayıtlarının tutulması ve yüksek risk taşıyan uygulamaların daha sıkı gözetim altına alınması gerektiğini savunuyor.

"Teknoloji Kadar Güvenlik de Önemli"

Prof. Dr. Muhsin Konuk, yapay zekânın sağlık ve bilim alanında insanlığa büyük katkılar sağlayabilecek bir araç olduğunu ancak aynı hızla biyogüvenlik tedbirlerinin de geliştirilmesi gerektiğini belirtti.

Uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda yapay zekâ ve biyoteknolojinin kesiştiği alanlar, yalnızca bilim dünyasının değil, ulusal güvenlik ve küresel risk yönetimi politikalarının da en önemli gündem maddeleri arasında yer alacak.

GARABEY

Belediye tarafından sürdürülen "Anne Dostu Şehir" çalışmaları çerçevesinde imzalanan protokol, anne ve bebek sağlığını merkeze alan hizmetlerin yaygınlaştırılmasını hedefliyor. İmza törenine Çorum Belediye Başkanı Dr. Halil İbrahim Aşgın ile Çorum İl Sağlık Müdürü Prof. Dr. Sinan Zehir katıldı.

Ailelere Yerinde Destek Verilecek

Protokol kapsamında dikkat çeken uygulamalardan biri de yeni çocuk sahibi olan ailelere yönelik ev ziyaretleri olacak. Belediye ekiplerinin gerçekleştireceği ziyaretlere sağlık personeli de eşlik edecek. Böylece ailelerin ihtiyaç duyduğu sağlık ve danışmanlık hizmetlerine daha hızlı ulaşması sağlanacak.

Gebelik süreci, doğum, bebek bakımı, çocuk gelişimi ve aile yaşamına ilişkin eğitim programları da ortak çalışmalarla yürütülecek.

Anne ve Bebekler İçin Yeni Uygulamalar

İş birliği kapsamında Çorum genelinde emzirme alanları ve bebek bakım odalarının yaygınlaştırılması için çalışmalar yapılacak. Belediyenin "Anne Dostu Şehir" yaklaşımı ile Sağlık Bakanlığı'nın "Bebek Dostu" kriterleri doğrultusunda ortak standartlar oluşturulacak.

Çorum Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren Aile Akademisi ve Anne Ağı projeleri de İl Sağlık Müdürlüğü'nün uzman desteğiyle daha kapsamlı hale getirilecek.

Hedef: Aile Dostu Bir Şehir Modeli

İmza töreninde konuşan Belediye Başkanı Dr. Halil İbrahim Aşgın, Çorum'u aile, anne ve çocuk dostu uygulamaların öncü şehirlerinden biri haline getirmeyi amaçladıklarını belirtti.

Şehrin bu alandaki çalışmalarını ulusal ve uluslararası ölçekte örnek gösterilen bir noktaya taşımak istediklerini ifade eden Aşgın, yürütülen çalışmaların yeni iş birlikleriyle güçlenmeye devam edeceğini söyledi.

Sağlıklı Nesiller İçin Ortak Çalışma

İl Sağlık Müdürü Prof. Dr. Sinan Zehir ise anne ve bebek sağlığını merkeze alan projelerin önemine dikkat çekerek, belediyenin sürece verdiği desteğin değerli olduğunu vurguladı.

Protokolle birlikte Çorum'da anne, bebek ve aile odaklı hizmetlerin daha da güçlendirilmesi, ailelerin yaşam kalitesinin artırılması ve sağlıklı nesillerin yetişmesine katkı sağlanması hedefleniyor.

GARABEY