Kanatlılarda Selenyum ve Bakır Eksiklikleri

E vitamini, Selenyum ve bakır üreticileri olumsuz yönde etkilemektedir. Bilinçli üreticiler ülkemizin gıda kaynaklarının üretilmesi aşamasında en iyi kazanımdır. Peki, Kanatlılarda selenyum ve bakır eksiklikleri nedir?

Sağlık 20.10.2020, 00:04 20.10.2020, 00:38
Kanatlılarda Selenyum ve Bakır Eksiklikleri

E vitamini, Selenyum ve bakırın üreticiler açısından önemine işaret eden Mustafa Kemal Bektaş, Selenyumun ne demek olduğunu, kanatlılarda ne kadar yararlı olduğunu ifade ederken, Bakır eksikliğinin kan ve enzim sistemlerinin bir elemanı olarak görev yaptığını ve müsbet yanlarından bahsetti.

SELENYUM NEDİR?

selenyumun en önemli etkisi antioksidan (diğer molekülleri oksidasyon adı verilen kimyasal bir süreçten koruyan çok çeşitli molekülleri (kimyasal bağlarla birbirine bağlanan atomları kapsar.) özelliğidir. Bu özelliği ile kalp krizlerini önlemede de yardımcıdır. Hücrelerin, dolayısıyla dokuların yaşlanma sürecini yavaşlatır. Protein sentezine, büyüme ve gelişmeye katkısı olur. Kan hücrelerinin kromozomlarının zarar görmesini önler. Spermlerin üretimine ve canlılığına olumlu etki yapar. Selenyumun en yaygın kullanımı kanser ve kalp hastalıklarından korunma amaçlıdır. Bağışıklık sistemini güçlendirmek ve deri sağlığını artırmak amacıyla kullanılabilir.

Selenyum eksikliği insan ve hayvanlarda ne gibi bozukluklara  bozukluklara neden olmaktadır?

  • Dokularda dejeneratif (bozukluk) değişiklikler, 
  • Röprodüktif (üreme) bozuklukları 
  • Büyüme defektleri (eksikliği),
  • İmmun (bağışıklık) bozukluklar, 
  • Kardiyovaskuler hastalıklara karşı duyarlılıkta artışı
  • Kanatlılarda eksudatif diatez (Civcivlerde E vitamini yetersizliğine bağlı olarak gelişen ve kılcal damarların geçirgenliğinin bozulması sonucu deri altı yağ dokusunda yaygın ödemle belirgin bir damar hastalığı.), 
  • Pankreatik fibrozis, 
  • Kuluçka oranı ve yumurta veriminde düşme, gelişme ve tüylenme bozuklukları 

selenyum noksanlığında gözlenen durumlardır. Selenyumun fazla alınması da selenyum zehirlenmelerine sebep olmaktadır. Tüm kanatlılarda selenyum, hem noksanlık durumlarında oluşabilecek bozuklukları önlemek hem de et veya yumurta verim özelliklerini iyileştirmek için kullanılmaktadır Selenyum, vitamin E ile birlikte güçlü bir antioksidan ve hücre koruyucusu olarak çalışır. Vitamin E noksanlığı yanında bir de selenyumca eksik beslenme söz konusu ise karaciğerde bozulma, ensefalomalasi (Beyinde erime ve yumuşama) , eksüdatif diyatez  (Civcivlerde E vitamini yetersizliğine bağlı olarak gelişen ve kılcal damarların geçirgenliğinin bozulması sonucu deri altı yağ dokusunda yaygın ödemle belirgin bir damar hastalığı. ) ve beyaz kas hastalığı da görülmektedir.

Selenyum, E vitamini eksikliği ile beraber görülür. Oğlaklarda, buzağılarda ve kuzularda muskuler distrofi`ye (Duchenne Musküler Distrofi (DMD) kas hastalıkları arasında en sık karşılaşılan hastalıktır. Sadece erkeklerde görülür) neden olan ve reprodüktif (Üreme ) açıdan önemli bir iz elementtir. Bu iz element eksikliği genelde rasyonlardaki miktarlarının azlığına bağlı olarak şekillenir; bunda en önemli faktör yetiştiriciliğin yapıldığı coğrafyanın toprak yapısıdır.

BAKIR Eksikliği nedir?

Gelelim Bakır izminerale:

Bakır eksikliği, Bakır vücutta konnektif dokuların (bağ doku), kan ve enzim sistemlerinin bir elemanı olarak görev yapar. Bakır dışarıdan alınmak zorundadır ve eksikliği bakırca fakir olan arazilerde yetiştirilen yemlere bağlıdır. Bu element beyin, böbrek, kalp, kıl ve yapağıda yüksek konsantrasyonlarda bulunur. Bakır %90 oranında seruloplazmine (memelilerde cu(+2) bakır taşınmasını sağlayan protein) bağlı olarak kanda bulunurken %10 eritrositlerde bulunur. Demirle yakın ilişkisi olup demirin hemoglobine dönüşmesinde, akyuvarların oluşmasında ve aktivitelerinde görevlidir. 

Ülkemizde insanlarda da bakır yetmezliğine bağlı bazı bölgelerde kısırlık olduğu tespit edilmiştir. Buna paralel olarak hayvanlarda da bu rahatsızlık görülmektedir.

Bakır eksikliğinde neler olur?

  • Kıl, tüy ve yapağı yapısında bozukluk, 
  • Büyüme geriliği, 
  • Anemi (kansızlık), diyare, 
  • Eklem bozuklukları ve fertilite (Doğurma yeteneği, verimlilik. )

Bozukluklarına yol açar. Bu fertilite bozuklukları gebe kalma oranındaki düşmeler, erken embriyonik ölümler ve retensiyo sekundinarum  (Retensiyo sekundinarum (RS), çiftlik hayvanlarında buzağılamayı takiben görülen önemli bir puerperal hastalıktır. ) olgularıdır. Özellikle de embriyo gelişimi sırasında santral sinir sisteminin gelişimi üzerine etkisi bulunmaktadır. Bilindiği üzere bakır yetersizliği görülen bölgelerde doğan yavrularda neonatal ataksi  (Fetal bakır yetersizliğine bağlı, kuzu, oğlak ve domuz yavrularında görülen, klinik olarak anemi, gelişme geriliği, verim düşüklüğü, döl verimi bozuklukları, kıllarda renk kaybı, yapağı kalitesinin bozulması, ishal, sendeleme ve kaslarda koordinasyon bozukluğu ) olgularına rastlanılmaktadır. Genellikle hastalıkların ortaya çıkışı ilkbahar ve yaz aylarına denk gelmektedir.

Bakır yetersizliği meradaki bakır noksanlığının yanı sıra arazideki kadmiyum, molibden, çinko, demir, kurşun ve sülfür varlığına bağlı olarak rumende oluşan tiyomolibdatların bakırdan yararlanmayı azaltmasıyla da şekillenebilmektedir. Uzun vadede sorunun tekrarından kaçınmak için hayvanların yem karışımına yeterli oranda bakır ilavesinin sağlanması önemlidir. 

Hayvanların arka ayak kontrolünü kaybederek yere düşmeleri ve köpek oturuşuna benzer oturmaları (ataksi) tanı için önemli bulgulardır. Bunların yanı sıra yürüme problemleri, eklemlerde büyümeler, fleksor tendonlarda ( bükücü kas) çekmeler nedeni ile tırnak uçlarına basarak yürüme ve kuzularda kısmi felç tabloları hastalığın önemli klinik bulgularıdır. Kesin tanı serum bakır değerlerinin belirlenmesi ile konulur. Bu Selenyum ve bakir iz minerali tüm vitamin ürünlerinde bulunmakla birlikte vitaplus ürünümüzde mevcuttur. 

KAYNAKLAR : 

1. Animal Sustentation Center – Vitaminler  ve Önemi 

2. T.C. Sağlık Bakanlığı – Vitaminler Mineraller ve Sağlığımız (2008)
 
3. Ank. Ünv. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ – Vitaminler 

4. Dr. B. Faruk Erden, Dr. Pelin Tanyeri - Ülkemizde Vitamin ve Mineral Eklentilerin Akılcı Kullanımı 

5. Ank. Ünv. Prof. Dr . Gazanfer BİNGÖL – Vitaminler ve Enzimler 

6. Mustafa Yeşil, Serpil Sarıözkan - Dişi Üreme Sistemi Açısından Önemli Bazı Vitamin ve Mineraller 

7. Prof.Dr. Hasan Rüştü Kutlu, Prof.Dr. Murat Görgülü - ZM-208 Genel Yayvan Besleme Ders Notu 

8. Medikal Akademi - A, B, C, D, E ve K Vitaminleri hakkında temel bilgiler ve sağlığa faydaları 

9. Bakın Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti ürün katalogu
10 Melike Sudenur Bektaş - Kazlarda Probiyotik ve Vitaminin Uretim Üzerine Etkileri Tübitak Projesi Çalışması

Yorumlar (0)
11°
parçalı bulutlu