Alexa


TBMM dar bölge sistemi araştırıldı...

-Dünyada 237 meclisin 125’inde geniş bölge, 72'sinde dar bölge, 35'inde ise hem dar hem geniş bölge seçim sistemi uygulanıyor.

Siyaset 28.04.2014, 16:31 28.04.2014, 16:35
TBMM dar bölge sistemi araştırıldı...
 Dünyada 237 meclisin 125'inde geniş bölge, 72'sinde dar bölge, 35'inde ise hem dar hem geniş bölge seçim sistemi uygulanıyor.

TBMM Araştırma Merkezi, dar bölge seçim sistemini inceledi. BUna göre, eğer bir seçim bölgesinde bir milletvekili seçilmekteyse buna "dar bölge seçim sistemi" deniliyor.

Eğer bir seçim bölgesinde birden fazla milletvekili seçilebilmekteyse bu durumda listeli ya da geniş bölge seçim sistemi söz konusu. Listeli seçim bölgesinde seçilecek adayların sayısı; idari bölümler, nüfus gibi farklı kriterlere göre değişebilmekle birlikte İsrail’de olduğu gibi tüm ülkeyi tek bir seçim bölgesi olarak kabul eden örnekler de bulunuyor. Araştırmada, şu tespitlere yer veriliyor:

"Maurice Duverger’e göre, bir sosyolojik yasa olarak dar bölge seçim sistemleri her zaman iki kanatlı bir demokrasiye yol açar. Sistem iki partiden fazlasının yaşamasına izin vermez. Nitekim bu sistemin en köklü uygulamalarının bulunduğu İngiltere ve ABD’deki siyasi yapı da bunu göstermektedir. Literatürde bu sistemin diğer seçim sistemlerine göre avantajları şöyle sıralanmaktadır: 

-Sistem çok basittir; Çoğu zaman yönetimde istikrar getirir, koalisyonlara gerek kalmaz; Dar bölge, seçmen ile seçileni birbirine yaklaştırır; Aday kalitesi önem kazanır, milletvekillerinin şahsi nitelikleri öne çıkar; Seçim kampanyaları daha az maliyetli ve rahat olur. 

Dar bölge seçim sisteminin dezavantajlarına ilişkin ise literatürde genellikle şu argümanlar sunuluyor: Temsilde adalet ilkesini zedeler; Alınan oy ile milletvekili oranı çok farklı olabilir; Milletvekillerinin seçmenlere yakınlığı noktasında yerel eğilimler ön plana çıkabilir, iş takibi vesire görülebilir; Yerel nüfuz sahibi unsurlar ön plana çıkar. Seçim, politika dışı kişisel konulara yoğunlaşabilir; Seçimi kazanan milletvekilleri kendi güçlerine dayandıkları için partilerde merkezkaç eğilimler görülebilir.

Dar seçim bölgesinde işin doğası gereği sadece çoğunluk sistemi uygulanabilmektedir. Listeli seçimde ise hem çoğunluk hem de nispi temsil uygulanabilmektedir. Dar bölge seçim sisteminde ülke, her biri bir milletvekili çıkaracak şekilde seçim bölgelerine bölünür. Ancak seçilebilmek için yeterli çoğunluk ülkeden ülkeye farklılık gösterebilmektedir. Üç tür çoğunluk sistemi uygulaması görülmektedir: 

Mutlak Çoğunluk: Mutlak çoğunluğun arandığı durumlarda milletvekilliğini kazanabilmek için bir seçim bölgesinde kullanılan geçerli oyların yarısından fazlasını alma zorunluluğu vardır. Bu sistemin olası en önemli dezavantajı genellikle ilk turda mutlak çoğunluk sağlanmasının zorluğundan dolayı çoğunlukla ikinci turu zorunlu kılmasıdır. 

Basit Çoğunluk: Basit çoğunlukta mutlak çoğunluktan farklı olarak adayın seçimi kazanma durumunun tespitinde diğer adaylardan fazla sayıda oy elde edip etmediğine bakılır. En çok oyu alan aday seçilmiş olur. 

Nitelikli Çoğunluk: Bu çoğunluk türünde seçimin kazanılabilmesi için mutlak çoğunluktan daha yüksek bir çoğunluk aranır."

 

-12 seçim sistemi-

Araştırmada, seçim sistemlerinin temelde "nispi seçim sistemleri" ve "çoğunlukçu seçim sistemleri" olarak ikiye ayrıldığı, bunun dışında, seçim sisteminin tur sayısı, eğer çoğunluk sistemi uygulanıyorsa, basit çoğunluğun mu nitelikli çoğunluğun mu arandığı, tek oy mu yoksa tercihli oy mu kullanıldığı, oyların devredilip devredilememesi, blok oyun olup olmaması, çarşaf listenin olup olmaması, kısıtlı oyun bulunup bulunmaması, barajın olup olmaması gibi birçok unsur seçim sisteminin niteliğini etkilediği belirtildi.

Genel kabul gören tasniflere göre, dünya üzerinde belli başlı 12 seçim sistemi bulunduğu belirtilerek, "Bu seçim sistemleri içinde Uluslararası Seçim ve Demokrasi Desteği Enstitüsü (IDEA) verilerine göre en yaygını, listeli nispi sistemdir. IDEA verilerine göre, seçimle iş başına gelen meclislerin yüzde 35,8’inde bu sistem uygulanmaktadır. İkinci en yaygın rastlanan model ise, dar bölge basit çoğunluk sistemidir. Yine IDEA verilerine 63 ülkede, yani ülkelerin yüzde 26,9’unda bu sistem bu uygulanmaktadır" denildi. 

Seçim sistemlerinin niteliğini etkileyen en önemli unsurlardan birisinin de seçim bölgesinin genişliği olduğu kaydedilerek, şu ifadelere yer verildi:

"İki tür seçim bölgesi bulunmaktadır: Bir seçim bölgesinde, birden fazla üyenin seçilebildiği geniş bölge ve bir seçim bölgesinde sadece bir üyenin seçilebildiği dar bölge. Geniş seçim bölgeleri, farklı genişlikte olabilmektedir. Hollanda ve İsrail’de olduğu gibi, ülke içindeki tüm milletvekilliklerinin tek bir seçim bölgesi içinden seçildiği ulusal seçim bölgeleri de bulunmaktadır, sadece iki üyenin seçildiği örnekler de bulunmaktadır. Geniş seçim bölgeleri, 1946-1960 yılları arası dönemde Türkiye’de olduğu gibi, nadiren çoğunlukçu olabilmektedir, ancak hakim kural olarak geniş bölgelerde nispi sistem uygulanır. 

Dar seçim bölgeleri, doğası gereği çoğunlukçu olmak zorundadır. Ancak bu çoğunluğun nasıl bir çoğunluk olacağı seçimin niteliğini etkiler. Üç tür çoğunluk bulunmaktadır: Birincisi ABD ve İngiltere’de olduğu gibi basit çoğunluktur. İkincisi uygulamada pek karşılığı olmayan nitelikli çoğunluktur. Üçüncüsü de Avustralya’da görüldüğü gibi tercihli tek oy sistemidir. 

Dar seçim bölgelerinin kendi içinde alt varyasyonlara ayrılmasına sebep olan bir diğer unsur da tur sayısıdır. Dar bölge seçim sistemleri tek turlu, iki turlu ve daha fazla turlu olabilmektedir. 

Ülkelerde uygulanan seçim bölgesi sistemlerine bakıldığında en yaygın olanın geniş bölge olduğu görülmektedir. Parlamentolararası Birlik (IPU) verilerine göre, dünyada seçimle işbaşına gelen 237 meclisin 125’inin seçimlerinde geniş bölge sistemi uygulanmaktadır. 72 meclisin seçiminde ise dar bölge sistemi uygulanmaktadır. 

Ayrıca her iki seçim bölgesi sisteminin aynı meclis seçimlerinde uygulandığı örnekler de az değildir. Yine IPU verilerine göre, 237 meclisin 35’inde hem dar bölge hem geniş bölge aynı anda uygulanmaktadır."
Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20