Canik Başarı Üniversitesi'nde Samsun Ekonomisi

Canik Başarı Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitü Müdürü Doç. Dr. Ahmet Dinç Samsun’un Türkiye ekonomisine katkılarını ve ekonomideki artı-eksilerini araştırdı.

Yerel 10.03.2015, 16:53 10.03.2015, 17:00
Canik Başarı Üniversitesi'nde Samsun Ekonomisi
 Canik Başarı ‘da, Samsun ekonomisi dünden bugüne rakamlarıyla masaya yatırıldı.

Canik Başarı Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitü Müdürü Doç. Dr. Ahmet Dinç Samsun’un Türkiye ekonomisine katkılarını ve ekonomideki artı-eksilerini araştırdı.

Samsun’un ekonomi olarak günümüze gelene kadar bir çok süreçten geçtiğini belirten Dinç, “Yıldırım Beyazıt devrinde başlayan süreçte Samsun, Canik Sancağı adıyla Sivas Eyaletine bağlı bir sancak olarak Osmanlı idari teşkilatına dâhil edilmişti. Sancağın 19. Asırda zengin ve canlı ticari hayata sahip olduğunu çok sayıda yabancı elçiliklerden anlayabiliriz. Alım-satım canlı ise bu durum ya transit ticaretin ya da o bölgede üretim miktarının sonucu olduğunun göstergesidir.” dedi.

Samsun’da çalışabileceklerin oranının nüfusun hemen hemen yarısına tekabül ettiğini söyleyen Dinç’i, “Samsun’da, yeterli işgücüne sahip olmasına rağmen işsizlik olduğu ölçüde işçi arayan da var. Tahminim, sebebi; 2002 yılında Samsun’da okuyan lisans ve ön lisans öğrencilerinin sayısı 18,101 adet ve payı %1.01 iken 2012 yılında sayının 37,443′e yükseldiği ancak payının %0.80’e gerilediği olabilir.” dedi.

Samsun’un ekonomik avantajlarının oldukça yüksek olduğunu da sözlerine ekleyen Dinç, “1 milyon 261 bin kişinin yaşadığı Samsun, Türkiye’nin iki büyük akarsularından Yeşilırmak ve Kızılırmak’ın suladığı Bafra ve Çarşamba ovaları gibi önemli tarım alanlarına sahiptir. Türkiye’nin yüzde 27,7′si tarım alanı olarak kullanılabiliyor. Bu oran esas alındığında Türkiye, yüzölçümü oranına göre en fazla tarımsal alana sahip 15 ülke arasında Ukrayna, Hindistan ve Nijerya’nın ardından 4. sırada yer alıyor. Samsun 2013 yılında toplam işlenen tarımsal alanı 275 673 hektardır. Bunlar büyük ve önemli bir potansiyeldir. Fakat Samsun 2002 yılında 341,453 hektar toplam işlenen tarım alanına sahipken 2013 yılında bu rakam 275,673 hektara gerilemiştir. 2002-2013 döneminde toplam işlenen tarım alanı Türkiye’de %13,9 oranında azalırken Samsun’da %19,3 oranında azalmıştır. İlin nüfusunun %52’sini 25-65 yaş arası oluşturduğu dikkate alındığında çalışma ve üretim yapan kesimin mevcudunun azımsanmayacak olduğu görülmektedir; Samsun Merkez OSB, Samsun Gıda İhtisas OSB, Kavak OSB, Bafra OSB ve Havza İhtisas OSB olmak üzere toplam 5 adet Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır. OSB’lerde ağırlıklı olarak madeni eşya, elektriksiz makineler, demir dışı metaller, gıda ve mobilya sektöründe faaliyet gösteren işletmeler yer almaktadır. Samsun ilinde 2012 sonu itibariyle toplam 15 adet küçük sanayi sitesi (KSS) mevcut olup bu sanayi sitelerinde, toplam 4,153 adet iş yerinde yaklaşık 12 bin kişi çalışmaktadır. Samsunda belki yeterli sayıda OSB ve KSS olmasına rağmen Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşu anketine göre ilk bin sanayici arasına 2013 yılında %1,3 pay ile 13 adet Samsun firması girmiştir. Bu genel bakıştan sonra ilimizin potansiyeli vardır diyebiliriz fakat bu avantaj değerlendirilirse bir katkı sağlayacağı açıktır.” dedi.
2002-2013 döneminde Samsun Serbest bölgesinin toplam ticaret hacminin %669 oranında arttığını ve 2013 yılında 2012 yılına göre %30 oranında arttığını kaydeden Dinç, araştırmalarında şu verilere ver verdi:

- Samsun’un 2013 yılı Marka başvuru sayıları 2002 yılına göre %386 oranında artarak 130 adetten 632 adede ulaşmış, 2013 yılı Patent başvuru sayıları 2002 yılına göre %143 oranında artarak 7 adetten 17 adede ulaşmıştır.

- Samsun’da 2013 yılında 361 şirket, 7 kooperatif, 584 gerçek kişi ticari işletme kurulurken, 117 şirket, 16 kooperatif, 340 gerçek kişi ticari işletme kapanmıştır.

- 2013 yılında Samsun’da yerleşik 248 firma, 138 ülkeye toplam 438 Milyon dolar ($) ihracat gerçekleştirmiştir. Samsun ihracat tutarı sıralamasında 2013 yılı rakamlarına göre 24’üncü sıradadır.

- Samsun’da işsizlik oranı 2008 yılında %7.8 iken 2013 yılında %6.6 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’de işsizlik oranı 2008 yılında %11.0 iken 2013 yılında %9.7 olarak gerçekleşmiştir.
Samsun potansiyeli ve öneriler:

-Samsun kara, deniz, hava ve demir yolları şeklinde her türlü ulaşım imkânını sunan ve Karadeniz Bölgesini iç ve batı Anadolu’ya bağlayan önemli bir ulaşım merkezidir. Samsun uluslararası hava alanının tamamlanması ile ulaşım konusunda çok önemli bir merkez haline gelmiştir.
- Samsun tıbbi ve cerrahi el aletleri ve sağlık yatırımlarında merkez konumundadır. Yıllar itibariyle ülkemize yüz binin üstünde hasta gelmiştir. Yabancı hastaların tedavileri ilimizde yapıla bilinir.

-Turizm açısından zengin imkânları vardır. Ayvacık’ta su sporları, Lâdik’te kış sporları, Vezirköprü’de kültür turizmi, Havza’da kaplıca turizmi imkânı vardır.

- Rusya ve Türki Cumhuriyetlere yakınlığı avantajdır. Üniversiteler, STK’lar bölge dillerine ağırlık vermeli, o ülke öğrencilerine öncelik ve avantaj sunulmalı.

- Kamu ve STK’ lar elele verip Samsunu Fuar ve Kongre Merkezi haline getirebilirler.
- Tarım ve hayvancılığa verilen destek artarak devam ettirilmelidir. Köylülerle yaptığım söyleşide yumurta, yoğurt gibi ihtiyaçlarını marketten karşıladıklarını öğrendim.

- Gemi inşa sanayi, Doğalgaz çevrim santrali, Tarım alet ve makineleri sanayi, Fındık işleme ve çikolata üretim tesisi, Orman ürünleri tesisleri, Seracılık (Bafra-Çarşamba), Organik tarım vb. yatırımlar öncelikli olabilir kanaatindeyim.

Samsun ilçeleriyle, ovalarıyla, deniziyle, beşeri sermayesiyle potansiyele sahip olduğu ortadadır. Fakat Türkiye’de ilçeler arasındaki gelişmişlik endeksi sıralamasında Samsun ilçeleri iç açıcı seviyede değildir. İlimizde bulunan kamu, özel sektör, STK’lar, üniversiteler bir araya gelip el birliği ile uygulanabilir ve sürdürülebilir planlama ile Samsun’u bölgesinin parlayan yıldızı yapabilirler. Samsun’un içinde bulunduğu TR83 Bölgesinin ülkemize yapacağı toplam gayrisafi katma değer payı böylece artabilir.
Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurumspor 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Ankara Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25