Azerbaycan’ın milli şairi Ahmed Cevad’ın kaleme aldığı, büyük besteci Üzeyir Hacıbeyov’un notalara döktüğü ölümsüz türkü “Çırpınırdı Karadeniz”, Türk Halk Müziği sanatçısı Demet Tekin’in yorumuyla dijital platformlarda yeniden dinleyiciyle buluştu.
Kardeşlik, kahramanlık ve özgürlük temalarını işleyen eser, özellikle 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı haftasında yayınlanarak anlamlı bir zamana denk geldi. Kısa sürede büyük ilgi gören türküyü müzikal kimliğiyle yorumlayan Tekin, gelen olumlu dönüşlerin kendisini çok mutlu ettiğini belirtti.
'Müziğin iyileştirici gücüne hep inandım'
Yaptığı açıklamada duygularını paylaşan Demet Tekin, şu ifadeleri kullandı:
‘Aldığım olumlu tepkiler karşısında çok mutlu olduğumu söylemek isterim. Müziğin yapıcı ve iyileştirici yönü beni her zaman etkiliyor. Müziğin ritmi, tüm kültürleri bir noktada buluşturabiliyor.’
Kültürel mirasın genç kuşaklara aktarılmasında türkülerimizin köprü görevi gördüğünü vurgulayan sanatçı, projelerinde bu çizgiyi korumaya devam edeceğini dile getirdi.
Türkülerle geçmişe yolculuk
Türk Sanat Müziği ve Türk Halk Müziği alanında birçok albüm çalışmasına imza atan Demet Tekin, geçmişte de halkın hafızasında yer etmiş şu eserleri modern bir yorumla yeniden seslendirmişti:
-
Eklemedir Koca Konak
-
Gide Gide Bir Söğüde Dayandım
-
Değmen Benim Gamlı Yaslı Gönlüme
-
Karadır Kaşların
Yeni projelerinde de beğenilen türkülere hayat vermeye devam edeceğini belirten Tekin, “Çırpınırdı Karadeniz gibi tarihi anlamı olan türküleri gençlerle buluşturmak benim için bir sorumluluk” dedi.
Çırpınırdı Karadeniz
Çırpınırdı Karadeniz
Bakıp Türk’ün bayrağına
Ah ölmeden bir görseydim
Düşebilsem toprağına
Sarp kayadan geçilirdi
Yalçın yardan seçilirdi
Bir gün olur, öleceğim
Toprağına saçılurdum
Ay yıldızlı bayrağınla
Titrerim bakıp her an
Senin uğrunda ölmeyecek
Can var mı söyle kurban?
Bakın tarihin sesine
Sılanın güllerine
Bu hasret bu yanan özlem
Görünsün gözlerime
Bu türkü, Azerbaycanlı şair Ahmed Cevad tarafından Birinci Dünya Savaşı sırasında kaleme alınmış, müziği ise Üzeyir Hacıbeyov tarafından bestelenmiştir. Türkiye-Azerbaycan kardeşliğinin sembol eserlerinden biri kabul edilir.
Ahmed Cevad kimdir?
Azerbaycan edebiyatının ve Türk dünyasının önemli şahsiyetlerinden biri olan Ahmed Cevad, 1892 yılında Gence’de doğmuştur. Asıl adı Ahmedoğlu Cabbar'dır. Hem şair hem de fikir adamı olarak tanınan Cevad, özellikle milli ve özgürlükçü düşünceleriyle ön plana çıkmıştır.
Kafkas İslam Ordusu’nun Azerbaycan’a gelişi sırasında yazdığı ve Üzeyir Hacıbeyov tarafından bestelenen ‘Çırpınırdı Karadeniz’ şiiri, hem Türkiye’de hem de Azerbaycan’da milli duyguların sembolü haline gelmiştir. Şiir, kardeşliğin, bağımsızlığın ve mücadele ruhunun güçlü bir ifadesi olarak kabul edilir.
Ahmed Cevad, sadece şair değil; aynı zamanda Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminde milletvekilliği yapmış ve genç cumhuriyetin kültürel yapısına yön veren önemli isimlerden biri olmuştur. Ancak Sovyetler Birliği'nin baskıcı döneminde, bağımsızlık yanlısı düşünceleri nedeniyle hedef haline gelmiştir. 1937 yılında Stalin'in uyguladığı büyük tasfiye sırasında tutuklanmış, işkence görmüş ve aynı yıl kurşuna dizilerek şehit edilmiştir.
Bugün Ahmed Cevad, Azerbaycan’da ve Türk dünyasında bağımsızlık mücadelesinin simgelerinden biri olarak anılmakta; adı okullara, caddelere ve kültürel etkinliklere verilmektedir.
Üzeyir Hacıbeyov kimdir?
Üzeyir Hacıbeyov (1885 – 1948), Azerbaycan müziğinin kurucularından kabul edilen, besteci, müzikolog, yazar ve öğretmendir. Aynı zamanda Sovyetler Birliği ve Azerbaycan kültür hayatında önemli bir yere sahip olan Hacıbeyov, Doğu ile Batı müziğini sentezleyen öncü çalışmalarıyla tanınır.
İlkler ve Başarılar:
Hacıbeyov, 1908 yılında bestelediği Leyli ve Mecnun operasıyla sadece Azerbaycan’ın değil, tüm Müslüman Doğu’nun ilk operasını hayata geçirmiştir. Bu eser, klasik doğu müziği makamları ile batı müziği unsurlarını bir araya getirerek büyük bir kültürel devrim yaratmıştır.
Çırpınırdı Karadeniz Bestesi:
Ahmed Cevad’ın yazdığı “Çırpınırdı Karadeniz” şiirini besteleyerek onu ölümsüzleştiren de yine Üzeyir Hacıbeyov’dur. Bu eser, Türk dünyasında kardeşlik, özgürlük ve milli birlik duygularının simgesi haline gelmiş ve Türkiye’de de büyük ilgi görmüştür.
Akademik ve Kültürel Katkılar:
Hacıbeyov, Azerbaycan Devlet Konservatuvarı’nın kurucularındandır ve uzun yıllar burada eğitim vermiştir. Aynı zamanda Azerbaycan milli marşının (1920) bestecisidir. Sovyet döneminde de önemli görevlerde bulunmuş, halk müziğinin korunması ve sistematize edilmesi için çalışmalar yürütmüştür.
Mirası:
1948 yılında vefat eden Üzeyir Hacıbeyov’un adı bugün Bakü'deki konservatuvar başta olmak üzere pek çok kurum ve etkinlikte yaşatılmaktadır. Her yıl 18 Eylül'de Azerbaycan'da "Üzeyir Hacıbeyov Günü" olarak anılmakta; onun müziğe, sanata ve milletine olan katkıları takdir edilmektedir.
Yorumlar
Kalan Karakter: