Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölüm Başkanı Deniz Demirci, soğuk havaya uzun süre maruz kalmanın ölümcül sonuçlar doğurabileceğini vurgulayarak, ‘Belirtileri doğru okumak, hayatla ölüm arasındaki farkı belirleyebilir’ uyarısında bulunuyor.
Hipotermi Tüm Vücudu Etkiliyor, Donma Bölgesel İlerliyor
Hipotermide vücudun tamamı soğuktan etkilenirken, donma yalnızca soğuğa doğrudan maruz kalan bölgelerde görülüyor. Özellikle el ve ayak parmakları, burun ve kulaklar donma açısından en riskli bölgeler arasında yer alıyor.
Prof. Dr. Demirci’ye göre hipotermi; çok düşük sıcaklıklarda, rüzgârlı ve nemli ortamlarda uzun süre kalmak sonucu ortaya çıkıyor. Donma ise çıplak cildin doğrudan soğukla temas etmesiyle daha hızlı gelişiyor.
Hipotermi Nedir, Ne Zaman Tehlikeli Hale Gelir?
Hipotermi, vücut sıcaklığının 35 derecenin altına düşmesiyle ortaya çıkan tehlikeli bir tablo. Normalde 36,5–37,5 derece aralığında seyreden vücut ısısı bu seviyenin altına indiğinde, hayati sistemler işlevlerini sağlıklı biçimde sürdüremiyor.
Soğuk hava, yetersiz giyinme, uzun süre suda kalma, açlık ve yorgunluk hipotermiyi tetikleyen başlıca etkenler arasında. Alkol ve bazı ilaçlar da vücudun ısı kaybını hızlandırabiliyor.
Soğuk Derinleştikçe Vücut Alarm Vermeye Başlıyor
Vücut sıcaklığı düştükçe fizyolojik dengeler bozuluyor. Önce savunma mekanizmaları devreye giriyor, ardından hayati sistemler etkilenmeye başlıyor.
Dolaşım sistemi ilk etkilenenlerden
Soğukla birlikte damarlar daralıyor, kan iç organlara yönlendiriliyor. Bu durum ciltte solukluk, soğukluk ve morarmaya yol açabiliyor. Uzun süren hipotermide tansiyon düşüyor, organlara giden kan azalıyor.
Beyin yavaşlıyor, bilinç bulanıklaşıyor
Vücut ısısı düştükçe beyin fonksiyonları da yavaşlıyor. Başlangıçta titreme, konuşma bozukluğu ve koordinasyon kaybı görülüyor. Isı daha da düşerse bilinç kaybı, koma ve ölüm riski artıyor.
Metabolizma frene basıyor
Soğuk, metabolizmayı yavaşlatıyor. Enerji üretimi düşüyor, kan şekeri azalabiliyor. Karaciğer ve böbrekler daha fazla çalışmak zorunda kalırken verim düşüyor.
Solunum ve kalp ritmi tehlikeye giriyor
Şiddetli hipotermide solunum yavaşlıyor, hatta durabiliyor. Kalp atışları düzensizleşiyor, hayati ritim bozuklukları ortaya çıkabiliyor.
Donma Nedir, Neden Daha Sessiz İlerler?
Donma, vücudun belirli bölgelerinde dokuların aşırı soğuk nedeniyle zarar görmesiyle ortaya çıkıyor. İlk aşamada cilt beyazlaşıyor ve uyuşuyor. İlerleyen süreçte dokular sertleşiyor, morarma ve şiddetli ağrı görülebiliyor.
Tedavi gecikirse doku ölümü yani nekroz gelişebiliyor. Bu durumda cerrahi müdahale kaçınılmaz hale gelebiliyor.
Belirtileri Karıştırmayın: İşte Temel Farklar
Hipotermi belirtileri:
-
Şiddetli titreme
-
Konuşma bozukluğu
-
Denge ve koordinasyon kaybı
-
Bilinç bulanıklığı
-
Kalp ve solunumda yavaşlama
Donma belirtileri:
-
Ciltte beyazlaşma ve uyuşma
-
Karıncalanma hissi
-
Cildin sertleşmesi
-
Morarma ve ağrı
-
İleri vakalarda doku kaybı
Müdahalede Acele Değil, Bilinç Şart
Hipotermide vücudu yavaş ve kontrollü şekilde ısıtmak hayati önem taşıyor. Sıcak ve kuru bir ortama alınmak, sıcak içecekler ve battaniyelerle desteklemek gerekiyor. Ani ısıtma ise dolaşımı bozabileceği için riskli.
Donmada ise donmuş bölge ılık suyla yavaşça ısıtılmalı, kesinlikle doğrudan sıcak uygulanmamalı. Donmuş dokunun yeniden soğuğa maruz kalması ciddi hasara yol açabiliyor.
Soğuk, fark edilmeden ilerleyen bir tehlike. Donma ile hipotermiyi ayırt etmek yalnızca bir bilgi meselesi değil; hayat kurtaran bir farkındalık.
Yorumlar
Kalan Karakter: