Yanlış antibiyotik kullanımının özellikle çocuklarda ölümcül sonuçlara yol açabildiği belirtilirken, uzmanlar dirençli bakterilerin küresel bir sağlık tehdidine dönüştüğünü vurguluyor.
Antibiyotik direnci alarm veriyor
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, dünyada giderek artan antibiyotik direncinin artık küresel bir sağlık tehdidi haline geldiğini söyledi. Dr. Mamçu’ya göre yanlış ve gereksiz antibiyotik kullanımı, özellikle çocuklar ve bağışıklık sistemi zayıf hastalar için ciddi riskler oluşturuyor.
‘Yaygın antibiyotikler etkinliğini yitirdikçe, zatürre, sepsis ve ishalli hastalıklar gibi daha önce tedavi edilebilen enfeksiyonlar çocuklar için çok daha ölümcül hale geliyor’ diyen Dr. Mamçu, antibiyotiklerin tarım ve hayvancılıkta kontrolsüz kullanımının da direnci hızla artırdığını vurguladı.
Dünyada çocuk ölümlerinde direnç etkisi büyüyor
ESCMID Global 2025 konferansında sunulan araştırmalara değinen Dr. Mamçu, Güneydoğu Asya’da antibiyotik kullanımının yüzde 160, Afrika’da ise yüzde 126 arttığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
‘Dirençli bakterilerin yol açtığı enfeksiyonlar, düşük ve orta gelirli ülkelerde çocuk ölümlerini önemli ölçüde artırıyor. Her ne kadar kesin bir veri olmasa da gelişmekte olan ülkelerde çocuk ölümlerinin büyük bir kısmının dirençli enfeksiyonlardan kaynaklandığı düşünülüyor.’
Doğru antibiyotik kullanımının şartları
Dr. Mamçu, antibiyotik kullanımının ancak enfeksiyonun varlığı mikrobiyolojik olarak kanıtlandığında uygun olduğunu belirterek şu uyarıda bulundu:
‘Tanı olmadan kullanılan antibiyotikler; yanlış ilaç seçimi, yetersiz doz, aşırı doz veya düzensiz kullanım gibi ciddi sonuçlara yol açar.’
Doğru kullanım;
-
Uygun ilacın seçilmesi
-
Doğru doz
-
Yeterli tedavi süresi
-
Gereksiz antibiyotik başlanmaması
kriterlerine dayanıyor.
‘2050’de her yıl 10 milyon insan antibiyotik direncinden ölebilir’
Dünya Sağlık Örgütü’nün son raporuna göre antibiyotik direnci, 2050 yılına kadar yılda 10 milyon ölüme yol açabilir. Dr. Mamçu, bunun tüm insanlığı tehdit edecek boyutta bir sorun olduğuna dikkat çekerek, antibiyotiklerin insan, hayvan ve çevre sağlığını kapsayan ‘tek sağlık’ yaklaşımıyla kontrol altına alınması gerektiğini söyledi.
Tarımda, hayvancılıkta ve sağlık dışı sektörlerde kontrolsüz antibiyotik kullanımının, dirençli bakterilerin suya, gıdaya ve çevreye kolayca yayılmasına neden olduğu belirtildi.
Dirençli bakteriler yoğun bakım hastaları için büyük tehdit
Türkiye’de her 100 reçetenin 14’ünde en az bir antibiyotik bulunduğunu söyleyen Dr. Mamçu, antibiyotiklerin kullanım oranı ve maliyet açısından hâlâ çok yüksek bir yerde durduğunu ifade etti.
Dirençli bakterilerin özellikle yoğun bakım hastalarında hayati tehlike oluşturduğunu belirten uzman, bu enfeksiyonların tedaviye dirençli olması nedeniyle hastanede kalış süresini uzattığını, komplikasyonları artırdığını ve ölüm riskini yükselttiğini söyledi.
‘Antibiyotik gerekip gerekmediğine sadece doktor karar verebilir’
Antibiyotik kullanımında en kritik noktanın doktor önerisine tam uyum olduğunu belirten Dr. Mamçu, şu önerilerde bulundu:
-
Antibiyotikler yalnızca doktor reçetesiyle alınmalı.
-
Tedavi süresi mutlaka tamamlanmalı.
-
Doz atlanırsa tedavi programı bozulmadan devam edilmeli.
-
Yan etki oluşursa hekime haber verilmeli.
Dr. Mamçu, ‘Her boğaz ağrısı, baş ağrısı veya geniz akıntısı antibiyotik gerektirmez. Antibiyotik gerekip gerekmediğine karar verme yetkisi yalnızca doktora aittir.’ diyerek uyarıda bulundu.
Haber: Garabey
Yorumlar
Kalan Karakter: