Kedilerde ölümcül seyredebildiği bilinen FIP hastalığı artık erken teşhis ve doğru tedaviyle kontrol altına alınabiliyor. OMÜ Veteriner Fakültesi'nden Doç. Dr. Çağatay Esin, hastalığın belirtilerini, risk faktörlerini ve toplumda doğru bilinen yanlışları anlattı.
FIP Vakaları Neden Daha Sık Görülüyor?
Bir dönem veteriner hekimlerin en çaresiz kaldığı hastalıklardan biri olarak görülen Feline Infectious Peritonitis (FIP), son yıllarda hem teşhis yöntemlerindeki gelişmeler hem de yeni antiviral tedaviler sayesinde umut veren sonuçlar vermeye başladı.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağatay Esin, FIP'in tamamen ortadan kalkmadığını ancak artık "ölüm kararı" anlamına gelmediğini belirterek özellikle erken teşhisin hayati önem taşıdığını söyledi.
Gerçek Artış mı, Daha Fazla Teşhis mi?
Son yıllarda veteriner kliniklerinde FIP tanısı alan kedi sayısının arttığı gözleniyor. Ancak uzmanlara göre bunun tek nedeni hastalığın yaygınlaşması değil.
Veteriner hekimlerin FIP konusunda daha bilinçli hale gelmesi, gelişmiş laboratuvar imkanları ve hayvan sahiplerinin hastalık hakkında daha fazla bilgi sahibi olması nedeniyle geçmişte gözden kaçan birçok vaka bugün teşhis edilebiliyor.
Bunun yanında çok kedili evler, barınaklar, üretim çiftlikleri ve sokak hayvanlarının yoğun olduğu bölgeler virüsün yayılması açısından daha yüksek risk taşıyor.
FIP Nasıl Ortaya Çıkıyor?
FIP doğrudan bulaşan klasik bir hastalık değil.
Hastalığın temelinde kediler arasında yaygın olarak bulunan bağırsak koronavirüsünün bazı kedilerde mutasyona uğraması yatıyor. Bu mutasyon sonrası virüs, bağışıklık hücrelerine yerleşerek tüm vücuda yayılıyor ve ağır iltihabi tablo oluşturuyor.
Her koronavirüs taşıyan kedide FIP gelişmiyor. Hastalığın ortaya çıkmasında;
-
Genetik yatkınlık,
-
Genç yaş (özellikle 2 yaş altı),
-
Bağışıklık sisteminin zayıflaması,
-
Yoğun stres,
-
Kalabalık yaşam ortamları,
-
Beslenme yetersizlikleri
önemli rol oynuyor.
Hangi Kediler Daha Büyük Risk Altında?
Uzmanlara göre risk grubunda bulunan kediler şunlar:
-
İki yaşın altındaki genç kediler,
-
Çok kedili evlerde yaşayanlar,
-
Barınak ve üretim çiftliklerindeki kediler,
-
Safkan ırklar,
-
Sürekli stres altında bulunan hayvanlar,
-
Bağışıklık sistemi baskılanmış kediler.
Aynı ortamda yaşayan iki kediden biri tamamen sağlıklı kalırken diğerinin FIP geliştirebilmesi de bu bireysel farklılıklardan kaynaklanıyor.
Bu Belirtileri Hafife Almayın
FIP'in en büyük tehlikesi erken dönemde birçok hastalıkla karıştırılabilmesi.
Veteriner hekimlerin dikkat çektiği başlıca uyarı işaretleri şöyle:
-
Günlerce süren ateş,
-
İştahsızlık,
-
Hızlı kilo kaybı,
-
Sürekli halsizlik,
-
Oyun isteğinin azalması,
-
Karında sıvı birikmesine bağlı şişlik,
-
Nefes darlığı,
-
Göz renginde değişiklik,
-
Denge kaybı,
-
Nöbet,
-
Felç benzeri nörolojik belirtiler.
Bu belirtilerin görülmesi halinde vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulması gerekiyor.
Sosyal Medyadaki Bilgilere Güvenmeyin
Uzmanlar, özellikle sosyal medya üzerinden yayılan bilgi kirliliğinin ciddi risk oluşturduğunu vurguluyor.
En sık yapılan hatalar arasında;
-
İnternetten teşhis koymaya çalışmak,
-
Ruhsatsız ilaç kullanmak,
-
Doz hesaplarını yanlış yapmak,
-
Tedaviyi erken bırakmak,
-
Her karın şişliğini FIP sanmak,
-
Tek bir test sonucuyla kesin tanı koymak
yer alıyor.
Veteriner hekimler, tedavinin mutlaka uzman kontrolünde yürütülmesi gerektiğinin altını çiziyor.
En Sevindirici Gelişme: FIP Artık Tedavi Edilebiliyor
Geçmişte neredeyse kesin ölümle sonuçlanan FIP vakalarında bugün önemli bir değişim yaşanıyor.
Yeni geliştirilen antiviral ilaçlar sayesinde özellikle erken teşhis edilen kedilerde başarı oranı oldukça yükseldi. Uzmanlar yine de ruhsatsız ürünlerden uzak durulması ve yalnızca veteriner hekim onaylı tedavi protokollerinin uygulanması gerektiğini belirtiyor.
Sokak Kedileri İçin Ortak Mücadele Şart
FIP'le mücadelede yalnızca veteriner klinikleri değil, belediyeler, hayvan bakım merkezleri ve gönüllüler de önemli sorumluluk üstleniyor.
Düzenli sağlık taramaları, hijyen koşullarının iyileştirilmesi, stresin azaltılması, karantina uygulamaları ve yeterli beslenme desteği sayesinde hem virüs dolaşımı azaltılabiliyor hem de hastalık erken dönemde fark edilebiliyor.
İnsanlara Bulaşıyor mu?
FIP hakkında en yaygın yanlış inanışlardan biri de insanlara bulaştığı düşüncesi.
Doç. Dr. Çağatay Esin, buna ilişkin bilimsel verilerin net olduğunu belirterek, FIP'e neden olan kedi koronavirüsünün yalnızca kedilere özgü olduğunu ve insanlara bulaştığına dair hiçbir bilimsel kanıt bulunmadığını ifade ediyor.
Uzmanlara göre hasta kedilerin korku nedeniyle terk edilmesi yerine, en kısa sürede veteriner hekime ulaştırılması hem hayvan refahı hem de doğru tedavi açısından büyük önem taşıyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: