Aralık ayının gelmesiyle birlikte şehrin sokakları, çiçekçi tezgahları ve evlerin baş köşeleri o meşhur kızıl güzellikle dolup taşıyor: Kokina. Yılbaşının simgesi haline gelen bu çiçeğin arkasında aslında büyük bir emek, ilginç bir botanik gerçek ve dilden dile dolaşan bir şehir efsanesi yatıyor. Peki, Kokina nedir? Doğada kendiliğinden mi yetişir, yoksa bir insan tasarımı mı?
Kokina Nedir? Doğal Bir Bitki mi, El Yapımı Bir Sanat mı?
Halk arasında "Kokina Çiçeği" olarak bilinse de, aslında Kokina tek başına bir bitki türü değildir. Kokina, iki farklı bitkinin insan eliyle bir araya getirilmesiyle oluşturulan bir aranjmandır.
-
Yeşil Dikenli Kısım: Bilimsel adı Ruscus aculeatus olan ve halk arasında "Tavşanmemesi" olarak bilinen bitkinin dallarıdır.
-
Kırmızı Meyveler: Smilax excelsa adı verilen, halk arasında "Silcan" veya "Gırçan" olarak bilinen sarmaşıkgillerden bir bitkinin meyveleridir.
Bu iki bitki, özellikle İstanbul'daki Roman vatandaşlarımız tarafından ormanlardan toplanır ve kırmızı meyveler, yeşil dikenli dalların ucuna tek tek kırmızı iplerle bağlanarak dikilir. Yani o gördüğümüz bütünleşik görüntü, aslında zahmetli bir "dikim" işleminin sonucudur.
İsmi Nereden Geliyor?
"Kokina" kelimesi, köken olarak Rumca'dan gelmektedir. Yunanca'da "Kırmızı" anlamına gelen Kokkino kelimesinden türemiştir. İstanbul Rumlarının yılbaşı geleneği olarak günümüze kadar ulaşmıştır.
Anavatanı ve Yetişme Alanları
Kokina yapımında kullanılan bitkilerin (Tavşanmemesi ve Silcan) anavatanı Güney Avrupa ve Türkiye'dir.
-
Türkiye'de Nerede Bulunur? Özellikle İstanbul'un kuzey ormanlarında (Belgrad Ormanı gibi), Karadeniz Bölgesi'nde ve Marmara'nın nemli, gölgeli orman altlarında doğal olarak yetişir. Samsun gibi Karadeniz illerinin ormanlık alanlarında da bu bitkinin hammaddelerine rastlamak mümkündür.
-
Dünya'da: İran, Akdeniz havzası ve Avrupa'nın güney kısımlarında yaygındır.
Kokina Efsanesi: Ev Sahibi Yapar mı?
Kokina'nın bu kadar popüler olmasının ana nedeni, ona yüklenen anlamlar ve şehir efsaneleridir.
1. Ev Sahibi Olma İnancı: En yaygın inanışa göre; eğer yılbaşında aldığınız Kokina çiçeği, bir sonraki yılbaşına kadar rengini korur, çürümez ve dökülmezse, o yıl ev sahibi olacağınıza işaret eder. Bu nedenle pek çok kişi Kokinaları bir yıl boyunca saklamaya çalışır.
2. Şans ve Mutluluk: Eve şans, bereket ve mutluluk getirdiğine inanılır. Kırmızı rengin enerjiyi ve canlılığı temsil etmesi, yeni yıl dilekleriyle birleşince Kokina vazgeçilmez bir tılsım haline gelmiştir.
Yenir mi, İçilir mi? Zehirli midir?
Bu konuda çok dikkatli olunması gerekmektedir. Kokina'nın o cazip kırmızı meyveleri (Silcan meyveleri) kesinlikle yenmez.
-
Tüketim: Gıda olarak tüketime uygun değildir.
-
Evcil Hayvanlar İçin Risk: Evde kedi veya köpek besleyenlerin dikkatli olması gerekir. Meraklı patiler bu meyveleri yutarsa zehirlenme riskiyle karşılaşabilirler. Sindirim sisteminde ciddi sorunlara yol açabilir.
-
Kullanım Alanı: Tamamen dekoratif amaçlıdır. Süs eşyası olarak vazolarda, kapı süslerinde ve masa dekorasyonlarında kullanılır.
Zahmetli Yolculuk: Ormandan Tezgaha
Kokina'nın hazırlanışı, dışarıdan göründüğünden çok daha zordur. Genellikle Ekim-Kasım aylarında ormanlara giren toplayıcılar, ellerine batan dikenlere rağmen Tavşanmemesi dallarını ve Silcan meyvelerini toplarlar.
Ardından evlerde veya atölyelerde toplanan bu malzemeler, kadınlar ve çocuklar tarafından saatlerce süren bir işlemle birleştirilir. Kırmızı meyveler, yeşil dallara kırmızı iplerle düğümlenir. Bu, parmakların delik deşik olduğu, büyük sabır gerektiren bir el emeğidir.
Bir Çiçekten Daha Fazlası
Kokina, sadece kırmızı ve yeşilin uyumu değil; aynı zamanda bir umut simgesidir. Zorlu şartlarda bir araya getirilen parçaların, evlere neşe ve "gelecek güzel günlerin hayalini" taşımasıdır. İster batıl inanç deyin, ister dekorasyon; Kokina, kültürel mirasımızın renkli ve canlı bir parçası olarak her Aralık ayında bize "yeni bir başlangıcı" müjdelemeye devam ediyor.
Haber Merkezi | Yaşam & Kültür
Yorumlar
Kalan Karakter: