M. Halistin Kukul: 'Türk İstiklâl Marşı Bir Millî Mutabakat Mukavelesidir'

İSTİKLÂL MARŞI'MIZIN TBMM'DE KABÛLÜNÜN 104. YILINDA Em. Öğretim Görevlisi, Şair ve Yazar M. Halistin Kukul İle Söyleşi

Röportaj: Ramazan Çağlar

ÇAĞLAR: Sayın Hocam, İstiklâl Marşı’mızın Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabûlünün 104. yılındayız. Bu husustaki hislerinizi öğrenebilir miyim?

KUKUL: Muhakkaktır ki, his çok yüksek… O günün şartlarını düşünerek, bu hisleri terennüm etmek lâzım. Büyük bir mücadele veriliyor. Adı: Millî Mücadele! Ne demek bu? Yeniden doğuş demek… Yani bir çöküşten çıkışa geçmek ve yükselmek, yükselebilmek! Memleket büyük bir tehdit ve tehlike altında! Bir cephesiyle üzüntü verici olsa da, bir cephesiyle iftihar vesilesi! Vaziyet bu...

ÇAĞLAR: Biliyoruz ki, Mehmet Âkif, Millî Mücadele'de ön saflarda gayret gösteren bir fikir adamıdır. Sizce, O’nun Millî Mücadele ruhuyla yazdığı bu şiirinin, yani İstiklâl Marşı’mızın önemi ve mânası nedir?

KUKUL: Esas mesele de bu, zaten! Yüz dört sene geçti, biz hâlâ onun önemini ve mânasını hakkıyla anlamış değiliz. Ne mi? Bir defa, Türk İstiklâl Marşı bir şahlanış destanıdır, Millî Mutabakat Mukavelesi'dir, millî uyanış ve millî direniş metnidir! Bir sözleşmedir, Türk Milleti’yle bir sözleşme!

ÇAĞLAR: Bunu biraz daha açar mısınız?

KUKUL: Elbette… Bakınız, size bir liste sunayım. Kırk seneden beri İstiklâl Marşı’mız üzerinde düşünmüş, makaleler yazmış, mülakatlar vermişim. İsterseniz onların başlıkları ve yıllarını da arz edeyim. Böylece, önemi de mânası da biraz olsun anlaşılmış olur:

• İstiklâl Marşı Üzerine Bir Tahlil Denemesi (Türkiye Gazetesi, 1985 ve Türk Edebiyatı Dergisi 1988)

• Millî ve İslâmî Unsurlar Açısından Türk İstiklâl Marşı (Millî Kültür Dergisi 1987)

• İstiklâl Marşı’nın Dil Yapısı (Türk Edebiyatı Dergisi 2003)

• İstiklâl Marşı’nın Bir Mısraı Hakkında (Erciyes Dergisi 2005)

• Tarih Sosyolojisi Açısından Türk İstiklâl Marşı (Erciyes Dergisi 2006)

• Türk İstiklâl Marşı’nda Millî Tarih Şuuru (Çağrı Dergisi, 2008)

• Türk İstiklâl Marşı’nda Öteki Düşüncesi (Erciyes Dergisi, 2010)

• İstiklâl Marşı Millî Kimliğimizdir (Olay Gazetesi, 2014)

• İstiklâl Marşı’mızı Anlamak (www.kapsamhaber.com-2016)

• İstiklâl Marşımız 100 Yaşında (www.kapsamhaber.com-2021)

• Türk İstiklâl Marşı Üstün Vasıflı Bir Şaheserdir (Denge Gazetesi 2016)

ÇAĞLAR: Oldukça da fazlaymış… Peki, bunca gayrete rağmen bu önem ve mânayı çocuklarımıza ve gençlerimize verebildik mi? Bu hususta ne dersiniz?

KUKUL: Ciddî bir meseleyi dile getirdiniz. Bu, hep beylik lâflarla geçiştiriliyor. Marş yazmak için kaç kişi müracaat etti, kaç lira ödül kondu gibi şeyler... Bunlar da elbette önemli ama esas olan iç muhtevadır. Yani bu Marş ne demek istiyor? Marşı ayakta dinliyoruz, okununca ağlayanlar bile oluyor da, bunun ne için yazıldığını ve içinde neleri barındırdığını, özünde neler saklı olduğunu bilen çok az. Başka milletlerin marşlarında inanınız bu derinlik asla mevcut değildir.

ÇAĞLAR: Yani başka milletlerin marşlarında bu millî düşünce ve hisler yok mu?

KUKUL: Var, var da böylesi değil! Bir defa bizim İstiklâl Marşı’mız büyük bir şiirdir! Başlı başına bir 'şaheser'dir! Tarz ve iç muhteva bakımından büyüktür! Ondaki tarihî ve sosyo-kültürel muhtevayı hiçbir yerde bulmak mümkün değildir. Bunun için Millî Mutabakat Mukavelesi'dir dedim. Büyük bir tarih şuuruyla işlenmiştir! Oğuz Han’dan günümüze Türklük 'ana damarı'nı taşır. İçinde Türk kelimesi geçmez amma bu, budur! Hem hislendirir, hem düşündürür, hem coşturur, heyecan verir. Bütün bunlar insanımıza hız veren unsurlardır! Geleceğe güven içinde bakmamızı sağlar. Şiirdeki her “ben” deyiş tamamen 'Türk milleti' demektir. Bir örnek arz edeyim...

ÇAĞLAR: Lütfen, Hocam...

KUKUL: Hepimizin bildiği şu iki mısraya dikkat edelim:

"Ben, ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım” mısrasında “ben” kimdir? Türk milleti değil mi? Tabiî ki, “ezelden beri”ye de dikkat etmemiz lâzımdır.

Bir başka mısra… "Ebediyyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl” mısrasında “sana” ve “ırkıma” kimdir? Onlar da Türk milleti değil mi? Yani ezelden ebede, sana, ırkıma, Türk Milleti’ne çöküş, yıkılış, mahvoluş, izmihlâl yoktur! Asla ve kat'a!

ÇAĞLAR: Son olarak ne söylemek istersiniz?

KUKUL: Son sözüm şu olsun: Türk İstiklâl Marşı’nda ifade edilen millî ruhu kavramadan Türk Dünyası’nın meselelerini çözmemiz mümkün değildir!