Menemen mi, melemen mi? Soğanlı mı, soğansız mı? Türkiye’de sofraları süsleyen bu sade ama lezzetli yemeğin adı ve içeriği konusunda yıllardır süren tartışmalar, zaman zaman sosyal medyada alevleniyor, zaman zaman sinema repliklerine konu oluyor. Menemen, artık sadece bir yemek değil; adeta bir kültürel kimlik, bir tercih beyanı, bir mutfak manifestosu haline geldi.
Bu kadar basit malzemelerle yapılan bir yemeğin bu kadar büyük bir polemik konusu olması kulağa ilginç gelse de, menemenin tarifine sadık kalma meselesi birçok kişi için ciddi bir mesele. Hatta bu konudaki görüş ayrılıkları o kadar derin ki, “Soğanlı menemen menemen midir?” sorusu üzerine yapılan mizahlar artık bir gelenek halini aldı.
Gerçek Menemen Nasıl Yapılır?
Menemenin özü aslında çok basit: Domates, yeşil biber ve yumurta. Bu üçlüye kararınca tuz, az miktarda karabiber ve isteğe bağlı pul biber de eklenebilir. Fakat işin içine soğan, kaşar peyniri, sucuk, pastırma gibi eklemeler girince, işin rengi değişiyor. Gelenekselciler için menemenin ruhu bozuluyor.
Bu tartışmalar arasında öne çıkan ve sade tarifin sadık savunucuları, “Ne soğanı, ne kaşarı! Menemen sade olur,” diyerek bu yemeğin özüne dönülmesini savunuyor. Peki, gerçekten orijinal menemen nasıl yapılır?
Menemenin Sade ve Ustaca Tarifi
İşte ağızda dağılan, geleneksel tarife sadık, kaşarsız ve soğansız ama lezzet dolu bir menemen yapmanın püf noktaları:
Malzemeler:
-
4 adet orta boy domates
-
1 adet büyük yeşil biber
-
1 yemek kaşığı tereyağı
-
1 adet yumurtanın sadece sarısı
-
Tuz (damak zevkine göre)
-
Arzu edene göre biraz rendelenmiş kaşar (isteğe bağlı)
Hazırlık Aşamaları:
-
Tereyağını tavada eritin. Ardından ince doğradığınız yeşil biberleri pembeleşinceye kadar kavurun.
-
Domateslerin kabuklarını soyun, ince ince doğrayın. Biberlerin üzerine ekleyin ve domatesler suyunu salıp çekene kadar yüksek ateşte pişirin.
-
Ateşi kısın, tuzunu ekleyin. Çatalla ezerek domatesleri püre haline getirmeye başlayın.
-
Yumurtanın yalnızca sarısını çırpın ve tavaya dökün. Hafifçe karıştırarak pişirmeye devam edin.
-
İsteğe bağlı olarak rendelenmiş kaşar ekleyin ve erimesiyle birlikte bir iki kez daha karıştırın.
-
Menemeniniz servise hazır. Yanına taze ekmekle servis edin, afiyetle yiyin!
Soğanlı Menemen Neden Tartışılıyor?
Menemenin “soğanlı mı soğansız mı” olması, basit bir mutfak tercihi gibi görünse de aslında Türkiye’de kültürel ve bölgesel farklılıkların yansıması haline gelmiş durumda. Özellikle İç Anadolu ve Doğu bölgelerinde soğanlı menemen yapılırken, Ege ve Marmara bölgelerinde soğan genellikle tercih edilmiyor.
Bu farklılık, zamanla kişisel damak tadından çıkıp adeta bir ideolojik tercihe dönüştü. Kimi şefler ve gastronomi yazarları, soğanın domatesin asidik tadını bastırarak lezzeti dengelediğini savunsa da, gelenekselciler “Soğanlıysa menemen değildir, soğanlıysa yemek olur,” diyerek karşı çıkıyor.
Menemenin Adı da Tartışma Konusu: Melemen Mi, Menemen Mi?
Bir diğer ilginç tartışma ise yemeğin ismiyle ilgili. Bazı bölgelerde hâlâ “melemen” deniliyor. Ancak bu kullanımın halk arasında zamanla değişime uğramış hâli olduğu düşünülüyor. TDK’ya ve mutfak literatürüne göre doğru kullanım: menemen.
Menemen, adını İzmir’in Menemen ilçesinden aldığı iddiasıyla da gündeme geliyor. Bazı kaynaklara göre, bu yemek ilk olarak o bölgede ün kazanmış, adını da oradan almış olabilir.
Küçük Ama Büyük Bir Hikâye
Kısacası, menemen sadece kahvaltılık bir yemek değil; bir duruş, bir gelenek ve kimi zaman da lezzetli bir tartışma. Herkesin evinde farklı bir menemen pişiyor, herkes kendi tarifinin “doğru” olduğuna inanıyor. Belki de menemenin sırrı da burada gizli: Sadeliğinde ama aynı zamanda herkesin ona kattığı küçük dokunuşlarda.
Sonuçta ister soğanlı ister soğansız, ister kaşarlı ister sadece yumurtalı… Menemen her haliyle sofralarda yer bulmaya, üzerine konuşulmaya ve afiyetle yenmeye devam edecek.
Menemen Tarifi
4 adet orta boy domates
1 adet büyük boy yeşil biber
1 yemek kaşığı tereyağ
1 yumurta sarısı
1 avuç kaşar rendesi
Tuz
Herşeyden önce tereyağını eritin. ince ince doğradığınız biberleri pişene kadar kavurun. Domatesin Kabuklarını soyun. domatesleri ince doğrayın ve tavaya koyun. Domatesler sulanıp suyunu çekene kadar önce bol ısıda dibinde çok az suyu kalana kadarpişirin ve kısık ateşte devam edin. Tuzunu da ekleyin. Çatalla domatesleri ezmeye başlayın kısık ateşte hem pişirin hemde ezin. Domatesler tamamen ezilmesinin ardından yumurtanın sadece sarısını çırpın ve ekleyin yine çatalla bir iki dakika ezmeye devam edin. Sonra rendelenmiş kaşarı ekleyin eridikten sonra tekrar çatalla bir kaç kez karıştırın. Artık menemeninizi afiyetle yiyebilirsiniz.
Yorumlar
Kalan Karakter: