Rutin Endonezya gündemi

Endonezya 5.000 X 2.000 km. ölçülerinde yeryüzünün 12 denizli en büyük ülkelerinden birisi olduğuna göre gündemi de çok değişen ve hareketli bir yaşantının olduğu ülke gibi dışarıdan gözükebilir. Endonezya gerçekten genç nüfusu ile çok hareketli ve canlı ticari piyasası olan bir ülkedir. Endonezya’nın rutin gündemi ise ülkeye yeni gelenler için çok hareketli ve değişken imiş gibi bir izlenimi de bırakabilir. Ancak rutin gündemi tespit ettiğimizde ise umdukları kadar da değişen bir hareketlilik olmadığını gözlemleyeceklerdir. Coğrafi konumu ile evrensel gündemli, siyasi ve sosyal durumu ile yerel, içine kapanık kendine özgü gündemli ikicilliği ortamında çelişkiyi bir arada bulundurmaktadır.  Resmi kurumlarda mesai müddetinin 6 saat olduğu ülkede Ramazan ayı tatilinin fiilen bir aya kadar uzayabildiğini gözlemledik.    
     
Endonezya’nın doğal ve sosyal değişmeyen gündemini vereceğiz. 

Böylece bir yıl içinde Endonezya’da aşağı yukarı genel gidişat olarak neler olduğunu düşünebileceğiniz bir bilgilendirmeye sahip olacaksınız. Böylece gündem ile beraber gündemin arka yüzüne de bakabileceğinizi ummaktayız. Özet olarak Endonezya’nın değişmeyen gündemini tarihsel süreci içinde açıklayacağız.  Biz Endonezya’nın rutin ve değişmeyen, süregelen ve süre gideceğe benzeyen gündemini tabiat ve doğal olaylar ve cemiyet olayları olarak iki ana başlıkta toplayacağız.Cemiyet olaylarını ana başlıklar olarak şöylece özetleyebiliriz: Seller ve toprak kayması, çöplerin ırmak vadilerine ve ırmaklara atılması, çevre sorunları ve hastalıkları, trafik sıkışıklığı haberleri, sinek sıtması DBD hastalığından ölümler haberleridir. Su yetersizliği nedeniyle çocuklarda toplu ishal ve beslenme yetersizliği ölümleri gündemi işgal etmektedir. Sahte ve kaçak üretim Endonezya’da  ciddi bir sorundur. Sahte para, sahte kablo, kaçak içki, kaçak ilaç,  üretimi Endonezya gündemini hemen hemen her zaman işgal eder. Aromatik ve geleneksel tedavi merkezlerinin reklam haberleri saatlerce bazı kanallarda yayınlanır.  Hem ilaç hem de dualı şifalı su hazırlanıp hastalara verilir. Allah insanlara afet vermez, insanlar afeti davet ederler o nedenle doğal olaylar diyoruz.  Tabiat olayları deyince aktif yanardağların püskürmesi,
depremler ve selleri söyleyebiliriz. Tabiat olayları haberlerine gelince Endonezya’da hemen her gün deprem olmaktadır. Artık bu halk tarafından da kanıksanmıştır. Halk;  evlerini en fazla iki katlı yapmaktadır. Yanardağların püskürmesi ise günlük ve olağan haber gibidir.   

Seçim haberleri: Endonezya demokratik ve seçimlerin yapıldığı bir ülkedir. Ancak köy muhtarı, kaymakam ve vali seçimleri aynı günde yapılmamaktadır. Ülkede sürekli seçim haberleri dinlemek olağan sayılmaktadır. 5 yılda bir seçim yapılmakta ama ulusal anlamda bir günde seçimler icra edilmemektedir. Bir bölge veya  kentte seçim bitmekte iken diğer kentteki seçimlerin haberlerini izlemek normaldir. Böylece sürekli haberlerde falan kentte seçimler filan tarihte, propagandalar başladı, seçimler yapılacak, yapılıyor, sonlandı derken arada sırada itirazlar veya sui istimaller gündeme gelmekte, aynı kısır döngü diğer kent için başlamakta ve ülke televizyonları sürekli bu haberleri vermektedir. Endonezya’da hemen her gün bir kaymakamlık veya valilik alanı için seçim haberlerini izlemek olasıdır. Bir de buna köy ve mahalle seçimlerini eklerseniz bu ülkede seçim olan gün ile seçim olmayan gün kıstası yapabilecek derecede bol ve dağınık bir seçim kronolojisi olduğunu rahatlıkla düşünebilirsiniz. Gerçi televizyonlar köy ve mahalle seçimlerini haber değeri içinde görmemekte veya gündemin ağırlığından es geçmekte ancak adli bir olay olursa kamuoyuna duyurmaktadır. Endonezya seçimlerin başlayıp da bitmediği bir ülkedir, diyebiliriz. 

Endonezya’da belediye sistemi olmadığı için belediye başkanlığı seçimleri yoktur. Kent idarecileri yani kaymakam, vali, kasaba amirleri seçildiği zaman aynı zamanda belediye hizmetlerini de yapacak kadrolar da seçilmiş olmaktadır. Seçimlerde başkan ve başkan yardımcıları bir arada seçilmekte ve iki turlu sistem uygulanmaktadır. Devlet Başkanlığı ve Genel ve Yerel Meclis seçimleri de 5 yılda bir yapılmaktadır. Seçmen kayıtlarından itibaren seçim sürecini başlatırsak genel seçimlerden bir sene önce, seçim haberleri başlamakta yaklaşık bir sene önceden de mlletvekili adaylarının tespiti sonlandırılan ülkede genel seçim havası resmen bir sene önceden başlamakta; yerel seçim diyebileceğimiz diğer seçim haberleri de zaten sürekli gündemi işgal ettiğinden televizyon ve gazetelerde sürekli seçimlerle ilgili haberler izlenmektedir. Sürekli, sokaklarda, caddelerde seçimlerle ilgili bez panolar görmek olağandır. Seçim havasının bitmediği sürekli solunduğu bir ülkedir, Endonezya.

Kavga haberleri: Kavgalar Endonezya gündemini işgal eden haberlerdir: Kavgaları; okullar arası, mahalleler arası kavgalar, Stk-halk gurupları, Stklar (Ormas) arası kavgalar, kabileler arası kavgalar, spor karşılaşmaları kavgaları gibi başlıklar altında toplayabiliriz.  Bazen okullar arası kavgalarda kız arkadaş meselesi yüzünden ölüm olayları bile meydana gelmektedir. Sivil Toplum Kuruluşları ile halk arasında çıkan anlaşmazlıklar kavgaya dönüşmekte bazen Stk’ların mafya gibi halktan haraç topladığı şikayetleri gündeme gelmektedir.  Bazen de kabileler arasında ya arazi meselesi veya kadın konuları yüzünden kavgalar çıkmakta ölüm vakaları olmaktadır. Kavga haberleri Endonezya’nın olağan gündemidir.  
  
 Yürüyüş ve gösteriler: Yürüyüşler ise Endonezya’da demokrasinin bir göstergesi olduğu kadar toplumsal sorunları da anlamamıza yardımcı olmaktadır. Valilerin rüşvete bulaşmasını protesto eylemlerinden tutunuz da üniversite öğrencilerinin sınavlarda adam kayırma olaylarını protesto etmeleri, maaş yetersizliği, işçi hakları, fiyat artışlarını protesto eylemleri gündemi işgal etmektedir.    Bazen de yürüşlerde radikal İslamcı gurupların ortalığı kasıp kavurduğu eylemler gündeme gelmektedir. Özellikle FPI, Front Pembela İslam adlı İslam Savunucuları Cephesi adlı ve başında Arap asıllı bir Endonez vatandaşının bulunduğu örgütün Ahmediye mezhebi mensuplarına ve otellere yaptıkları saldırılar, bazen polis ile çatışmaya girecek derecede ileriye gitmektedir.  

Özellikle Jakarta’da hafta sonu sadece gösteri ve eylemler protesto veya gösteri yürüyüşleri değil, tanıtım veya şenlik konvoyları ve alay feneri gibi gurupların yürüyüşleri de gündeme gelmektedir. Her hafta sonu kentin kalbi diyebileceğimiz elçiliklerin de yoğun olduğu bir alanda; Jakarta Bunderan HI denen meydan ve çevresinde toplanıp yapılan yürüyüşler artık bir gelenek haline gelmiştir diyebiiriz. 

Rüşvet ve yolsuzluk haberleri: Hemen hergün bir şekilde ekranları işgal eden rüşvet ve yolsuzluk haberleri bir Endonezya klasiğidir. Bir yolsuzlukla ilgili haber devam ederken diğer yolsuzluk patlak vermekte KPK denen Rüşvetle Mücadele Komisyonu ve Mahkemesi önünde her zaman hazır bekleyen televizyon arabalarının canlı yayınları gündeme gelmektedir. Endonezya Dünya rüşvet sıralamasında 190 ülke arasında, 122. sırada yer almaktadır. Bazı uzmanların demesine göre de bir kişinin beş ayrı eyaletten 5 ayrı kimlik alabildiği, otorite yetersizliğinin rüşvet ve yolsuzluk ile kapatıldığı bir ülkedir. Maalesef nesillerin rüşvet haberleri içinde büyüdüğü, rüşvetin artık kurumlaştığı ve yok edilmesinden söz edilince de yok edilmeyeceğine dair inancın da entellektüel kesimde de iyice kanıksandığı bir olgudur. Hemen her gün Endonezya’da rüşvet ve yolsuzlukla ilgili haberler yayınlanmaktadır.   Paparazzi Programları: Endonezya paparazzi programları sabah saat 7-9-10 gibi süreçlerde yayınlanmakta ve haberlerin hemen ardından ekranları doldurmaktadır. Doğum, ölüm, evlilik, yaş günü haberleri, özellikle artisler ve din adamı denen üstad ve üstazelerin yaşamları saatler boyu ekranları işgal etmektedir.  Endonezya’da üstad-üstaze denen televizyonlardaki din programlarının vazgeçilmeyen hocaefendileri-hocahanımları bir idol gibi topluma sunulmaktadır. Şarkıcı ve sanatçılar da programların vazgeçilmezleridir. Özellikle hemen her gün doğum günü haberi izlenmekte ve Endonezler doğum günlerine ayrı bir önem vermektedir.     

Canlı müzik yayınları: Endonezya televizyonlarında olağanüstü bir değişiklik olmadıkça hemen her gün sabah 9-12 gibi saat kuşağı ile öğleden sonra 2-4 gibi kuşaklarda hemen her gün canlı müzk yayınları vardır. Endonez halkı müziği çok sevmektedir. İş- ticaret merkezi binalarının büyük salonlarından, sokaklardan, televizyon binası önünde kurulan platformdan canlı rok müziği yayınlarında guruplar sıra sıra çıkmakta boy göstermektedirler. Haber ve spor programları: Haber programları genel olarak sabah  5-7, öğle 11-13 ve akşam 17-19 kuşaklarında yayınlanmakta olup, mutlaka gerek alt yazı gerekse normal haber ve paparazzi programlarında da Avrupa ligleri haberleri verilmektedir. Ülkede Avrupa liglerinin futbol takımlarının taraftarları bile vardır.  Avrupa ülkeleri satacak bir şey bulamam korkusu yaşamalarına gerek kalmamıştır. Satılacak şey kültür ve zihniyet olunca sermayesi bedavaya getirilen, ürünü ise bitip tükenmeyen bir malzeme olarak futbol; önümüze gelmekte ekranları kuşatmaktadir. Ünlü Avrupa kulüpleri Güney Doğu Asya’nın yoksul ülkelerine dostluk maçları yapmak için gelmekte milli takımlarla da maç yaparak ürünün canlı kalmasına özen göstermektedirler.

 Finlandiya’nın kurucusu Snelman’ın (1806-1881) (1) dediği gibi geri kalmış ülkelerde camus bacaklı futbolcular mı yoksa sıtmadan ölme olasılığı olan köylülerin çocuklarının zayıf kara-kuru ayakları mı ikilemi içinde doğru adresi görmemeleri için ülke milli televizyonları yayın politikalarını sürdürmektedirler. 

1850 lerde Finlandiya koşulları, 2013 lerde Güney Doğu Asya Endonezya ile benzeşmektedir. Gezi ve yemek tanıtım programları: Hafta sonu Cumartesi ve Pazar günlerinde yayınlanmaktadır. Dizi filimler: Genellikle akşama doğru veya sabah 9-11 kuşağında yayınlanmaktadır.  

Televizyonlarda Dini  Programlar: Ramazan ayı dışında sabah 4-8 arasında hemen hemen tüm kanallarda dini yayınlar vardır. Özellikle Majelis Talim denen hanım gurupları programlara konuk olarak katılmaktadır.    

Ramazan ayı gündemi: Televizyonlarda iftardan iki-üç saat önce başlayan yayınların yanı sıra sahurlarda saatlerce süren programlar vardır. Ramazan ayı öncesi ve sırasında  BLSM (fak fuk fon) yardımı  ve dağıtımı, zekat, halal bi halal dedikleri bir araya gelip görüşme ve sılatu rahim dedikleri memleket ziyareti veya yine bir araya gelme, zekat sadaka, infak, Ramazan hangi gün başlayacak, bitecek tartışması, Ramazan ikinci haftasından itibaren başlayıp  sonrası bile iki hafta süren olağanüstü trafik koşullarında bir memlekete gidiş-dönüş haberleri gündemi bir ay boyu doldurmaktadır.  (1) Akzambaklar Ülkesinde Finlandiya, Gregory Petrov, Ali Haydar Taner, Futbol Maddesi sa.60    22.8.2013, Perşembe, 04.07  Bogor, Parung, Waru Jaya, Cidokom