Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Sena Kalaz Güven, batıl inançların temelinde insan zihninin belirsizlik karşısında geliştirdiği başa çıkma mekanizmalarının bulunduğunu söyledi. “İnsan, yaşamı üzerinde kontrol sahibi olduğunu hissettiğinde kaygı düzeyi azalır” diyen Güven, bu inançların öngörülemeyen durumlarda kişiye güvenlik duygusu sağlayabildiğini aktardı.
Kaygıyı azaltabilir ama bağımlılık riski taşıyor
Araştırmaların, kriz dönemlerinde insanların daha fazla batıl inançlara yöneldiğini gösterdiğini hatırlatan Güven, “Uğurlu nesneler taşımak veya ritüeller uygulamak kaygıyı düzenleyebilir, duygusal dayanıklılığı artırabilir. Ancak aşırıya kaçıldığında, bireyin öz yeterlilik duygusunu zayıflatıp bağımsız karar alma kapasitesini azaltır” ifadelerini kullandı.
Kültürel normların etkisi
Batıl inançların sadece bireysel psikolojiyle değil, toplumların kültürel değerleriyle de şekillendiğine dikkat çeken Güven, “Batıl inançlar sosyal öğrenme yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılır. Toplumsal düzeyde yaygın olan inançlar, bireyler üzerinde baskı yoluyla daha da güçlenir” dedi.
Nörobiyolojik temelleri var
Nörobilimsel çalışmaların batıl inançların beynin öğrenme ve ödül mekanizmalarıyla ilişkili olduğunu ortaya koyduğunu aktaran Güven, dopamin sisteminin bu süreçte önemli rol oynadığını belirtti. Kaygının yüksek olduğu dönemlerde beynin tehdit algısının artmasının da batıl inançlara yönelimi artırdığını söyledi.
Aşırılık ruh sağlığına zarar veriyor
Batıl inançların ölçülü düzeyde stres yönetimine ve motivasyon artışına katkı sunabileceğini belirten Güven, “Ancak kontrol kaybına yol açacak boyuta ulaştığında, obsesif-kompulsif bozukluk benzeri tekrarlayıcı ritüellerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu da bireyin ruh sağlığını olumsuz etkiler” diyerek uyardı.
Sorular ve cevaplar
Batıl inançlar her zaman zararlı mı?
Hayır. Dengeli düzeyde olduğunda kaygıyı azaltıp kişiye motivasyon sağlayabilir.
Aşırılığın riski nedir?
Kişinin bağımsız karar alma gücünü zayıflatır, takıntılı davranışlara yol açabilir.
Kültürün rolü nedir?
Toplumsal değerler ve gelenekler, batıl inançların şekillenmesinde ve yaygınlaşmasında belirleyici olur.
Nörobiyolojik boyutu var mı?
Evet. Beynin dopamin sistemi ve kaygı mekanizmaları batıl inançların pekişmesinde önemli rol oynar.
Ne yapılmalı?
Batıl inançların faydalı yönlerinden yararlanırken, aşırıya kaçılmaması ve rasyonel düşüncenin korunması gerekir.
Yorumlar
Kalan Karakter: