Padişah Vahdettin’in, Mustafa Kemal Paşa’yı Anadolu’ya “vatanı kurtarması” amacıyla gönderdiği yönündeki söylemler, tarihî belgelerle çelişiyor. Hilmi Özden’in belgeseltarih.com’da kaleme aldığı makaleye göre, İstanbul Hükümeti ve İngilizler, Mustafa Kemal Paşa’dan Anadolu’da silahların toplanmasını ve direniş hareketlerinin sona erdirilmesini bekliyordu. Ancak Paşa’nın bu beklentilerin tam tersine millî direnişi örgütlemeye başlaması, kısa sürede geri çağrılmasına yol açtı.
20 günde başlayan kriz
30 Nisan 1919’da 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirilen Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs’ta Samsun’a çıktı. Görevlendirme talimatında, Trabzon, Erzurum, Sivas, Van ve diğer bölgelerde halkın elindeki silahların toplanması, direnişçi teşkilatların kapatılması isteniyordu.
Ancak Paşa, 28 Mayıs’ta yayımladığı Havza Genelgesi ile tam tersine mitingler düzenlenmesini ve millî heyecanın artırılmasını istedi. Bu durum İngilizlerin tepkisini çekti ve 6 Haziran 1919’da General Milne imzalı notayla İstanbul Hükümeti’nden Mustafa Kemal Paşa’nın geri çağrılması talep edildi.
İstanbul’un geri çağırma süreci
Hilmi Özden’in aktardığına göre, 8 Haziran 1919’da Harbiye Nazırı Şakir Paşa telgrafla Mustafa Kemal Paşa’dan İstanbul’a dönmesini istedi. Paşa ise zaman kazanmak için yakıt ve lojistik eksiklikleri bahane ederek görevine devam etti.
23 Haziran’da Dâhiliye Nezareti, valiliklere Mustafa Kemal Paşa’nın görevden alındığını bildirdi. 8-9 Temmuz gecesi ise İstanbul Hükümeti görevine resmen son verdi. Aynı dakikalarda Mustafa Kemal Paşa askerlikten istifa ederek millî mücadeleyi sivil olarak sürdürme kararı aldı.
İdam kararı ve iki plan
Hilmi Özden, Mustafa Kemal Paşa’nın Anadolu’ya geçiş planlarını görev öncesinde de hazırladığını, Gebze-Kocaeli üzerinden gizlice geçmeyi planladığını belirtiyor. Resmî görevlendirme olmasaydı bile Paşa’nın Anadolu’ya geçeceği ifade ediliyor.
Vahdettin, 24 Mayıs 1920’de Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları hakkında gıyabi idam kararını onayladı. Bu, İstanbul ile Ankara arasındaki kopuşu resmileştiren adımlardan biri oldu.
“Tarihler her şeyi anlatıyor”
Hilmi Özden, “Vahdettin’in Mustafa Kemal Paşa’yı vatanı kurtarsın diye gönderdiği iddiası, olayların seyri ve belgelerle uyuşmuyor” diyor. Tarihler ve belgeler, Paşa’nın İstanbul’un talimatlarının tam tersini yaptığı için geri çağrıldığını gösteriyor.
Haber: Garabey
Kaynak: Hilmi Özden – belgeseltarih.com
Yorumlar
Kalan Karakter: