Akran zorbalığı çocukların duygusal güvenliğini tehdit ediyor

Son yıllarda çocuklar ve gençler arasında hızla artan akran zorbalığı, aileler ve eğitimciler için endişe verici bir tablo oluşturuyor. Uzmanlara göre zorbalık; fiziksel saldırıların yanı sıra sözlü, sosyal dışlama ve dijital platformlarda gerçekleşen siber zorbalık biçimlerinde de görülüyor.

İstanbul Rumeli Üniversitesi Çocuk Bakımı ve Gençlik Hizmetleri Bölüm Başkanı Öğr. Gör. Elif Türel, akran zorbalığının çocukların özgüvenini ve akademik başarısını olumsuz etkilediğini belirtti. Türel, ‘Çocukluk ve ergenlik döneminde maruz kalınan zorbalık, ilerleyen yıllarda depresyon, kaygı bozukluğu ve sosyal uyum problemlerine neden olabilir. Bu nedenle akran zorbalığı, bireysel değil toplumsal bir ruh sağlığı sorunu olarak görülmelidir’ dedi.

Siber zorbalık yeni tehdit alanı

Türel, toplumsal şiddet kültürü, sosyal medya etkisi ve aile içi iletişim eksikliğinin zorbalık artışında önemli rol oynadığını söyledi. Dijital ortamda gerçekleşen siber zorbalığın giderek arttığını vurgulayan Türel, ‘Çocuklar sosyal medyada hakaret, tehdit, dışlanma gibi durumlarla karşılaşıyor. Bu durum gençlerin güven duygusunu zedeliyor ve yalnızlaşmalarına yol açıyor’ ifadelerini kullandı.

Aile tutumları belirleyici

Akran zorbalığında aile ve okul ortamının belirleyici olduğunu belirten Türel, baskıcı veya ilgisiz ebeveyn tutumlarının çocukların zorbalığa eğilimini artırdığını söyledi. Zorbalığa maruz kalan çocukların genellikle çekingen ve sosyal desteği az bireyler olduğunu belirtti.

Erken farkındalık ve iletişim

Uzman, öğretmenlerin ve ebeveynlerin çocuklarda gözlemlenen özgüven kaybı, okuldan uzaklaşma ve depresif ruh hali gibi belirtileri önemsemesi gerektiğini ifade etti. Türel, ‘Açık iletişim, empati ve güven ortamı zorbalığı önlemenin en güçlü yollarıdır. Çocuklar duygularını ifade edebilmeli ve zorbalık karşısında yalnız olmadıklarını bilmelidir’ dedi.

Son olarak Türel, empati ve yardımlaşma değerlerinin erken yaşta kazandırılmasının toplumsal düzeyde güçlü bir koruma oluşturacağını vurguladı.

Akran Zorbalığının Türleri

Akran zorbalığı farklı şekillerde ortaya çıkabilir:

• Fiziksel Zorbalık: Vurma, itme, çelme takma, eşyalarına zarar verme veya zorla alma gibi davranışları içerir.

• Sözel Zorbalık: Lakap takma, alay etme, hakaret etme, küçük düşürücü sözler söyleme ve tehdit etme gibi eylemlerdir.

• Sosyal (İlişkisel) Zorbalık: Görselde de betimlendiği gibi, kişiyi kasıtlı olarak grup dışında bırakma, görmezden gelme, hakkında dedikodu yayma veya başkalarını ona karşı kışkırtma gibi davranışlardır.

• Siber Zorbalık: Sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları veya oyun platformları üzerinden aşağılayıcı mesajlar, fotoğraflar veya yorumlar yayma, sahte hesaplar açarak kişiyi küçük düşürme gibi dijital ortamda gerçekleşen zorbalık türüdür.

Zorbalığın Etkileri

Zorbalığa maruz kalmak, çocuklar üzerinde derin ve uzun süreli izler bırakabilir:

• Duygusal Etkiler: Düşük benlik saygısı, kaygı, depresyon, yalnızlık hissi, öfke ve intihar düşünceleri.

• Fiziksel Etkiler: Baş ve karın ağrıları, uyku sorunları, yeme bozuklukları.

• Akademik Etkiler: Okula gitmek istememe, ders başarısında düşüş, dikkat dağınıklığı.

Ne Yapmalı?

Akran zorbalığı karşısında hem zorbalığa uğrayan çocukların, hem ebeveynlerin hem de tanık olanların yapabileceği şeyler vardır:

Eğer Zorbalığa Uğruyorsan:

1. Sessiz Kalma: Bu durumu mutlaka güvendiğin bir yetişkine (annen, baban, öğretmenin, okul rehber öğretmeni) anlat. Unutma, yardım istemek bir zayıflık değil, güçlülük göstergesidir.

2. Kendini Suçlama: Yaşadıkların senin hatan değil. Kimse zorbalığı hak etmez.

3. Sakin Kalmaya Çalış: Zorbanın istediği tepkiyi (ağlamak, öfkelenmek) vermemeye çalış. Mümkünse oradan uzaklaş.

4. Yalnız Kalma: Güvendiğin arkadaşlarınla vakit geçir.

Ebeveynler İçin Öneriler:

• Çocuğunuzla açık bir iletişim kurun ve onu yargılamadan dinleyin.

• Okul yönetimi ve rehberlik servisi ile iş birliği yapın.

• Çocuğunuza bunun onun suçu olmadığını ve onu her durumda seveceğinizi hissettirin.

• Gerekirse profesyonel bir psikolojik destek almaktan çekinmeyin.

Zorbalığa Tanıklık Ediyorsan:

• Seyirci Kalma: Zorbalığa gülerek veya sessiz kalarak destek olma.

• Zorbayı Durdur: Eğer güvende hissedeceksen, zorbaya yaptığının yanlış olduğunu söyle.

• Yardım Et: Zorbalığa uğrayan arkadaşının yanında ol, onu yalnız bırakma.

• Yetişkinlere Haber Ver: Durumu mutlaka bir öğretmene veya okul idaresine bildir.

Akran zorbalığı, tüm okul toplumunun ortak çabasıyla çözülebilecek ciddi bir sorundur. Empati, saygı ve cesaretle bu olumsuz döngüyü kırmak mümkündür.

Haber: GARABEY