Prof. Dr. Mehmet İsmail'in Ardından: Türk Dünyası Büyük Bir Değerini Kaybetti

Kardeş Azerbaycan’ın yetiştirdiği önemli fikir insanı, şair ve akademisyen Prof. Dr. Mehmet İsmail, 19 Ağustos 2025 tarihinde Hakk’ın rahmetine kavuştu. 1 Kasım 1939’da doğduğu Azerbaycan’ın Tovuz ilçesi Esrik köyünde defnedilen İsmail, ardında Türk dünyasının gönlünde derin izler bıraktı.

‘Âlimin ölümü âlemin ölümü gibidir’ hadisiyle anılan Mehmet İsmail için dostları ve sevenleri, hem ilim hem de gönül dünyasında yaktığı ışığın sönmeyeceğini dile getiriyor.

Türk dünyasının fikir ve sanat köprüsüydü

Son olarak Çanakkale 18 Mart Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapan Prof. Dr. Mehmet İsmail, yalnızca Azerbaycan’da değil, Türkiye ve Orta Asya coğrafyasında da tanınan bir ilim ve edebiyat insanıydı.

Yakın dostu Ebulfeyz Elçibey ile birlikte Türk dünyasının geleceği üzerine fikir üretmiş; kardeşlik, özgürlük ve milli kimlik temalarını işleyen şiirleriyle büyük bir yankı uyandırmıştı.

Azerbaycan, Kazakistan ve Türkiye Türkçeleriyle çok sayıda esere imza atan İsmail, ayrıca Macarca ve Rusça kaleme aldığı kitaplarla da dikkat çekti. Türkiye Türkçesiyle yazdığı eserleri arasında ‘Seçkin Şiirler’, ‘Bu Kan Yerde Kalan Değil’, ‘Türk’ün Sevgisi’, ‘Molla Penah Vagıf Yaralı Turna’, ‘İz’ ve ‘Unuttuğun Yerdeyim’ yer alıyor.

M. Halistin Kukul’dan hatıralar

Yazarımız M. Halistin Kukul, Prof. Dr. Mehmet İsmail’le tanışma anısını şu sözlerle anlattı:
‘Onu ilk kez 2000 yılında, dönemin Kültür Bakanı İstemihan Talay öncülüğünde düzenlenen Uluslararası Mevlâna Bilgi Şöleni sırasında Ankara’da tanıdım. Tebliğimi “Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî’nin Mesnevî’sinde İnsan” başlığıyla sunmuştum. Etkinlikte Feyzi Halıcı, Mehmet Önder, Prof. Dr. Kenan Gürsoy, Abdullah Satoğlu, Prof. Dr. Sadettin Kocatürk, Emin Işık, Prof. Dr. Önder Göçgün, Prof. Dr. Cemal Kurnaz, Doç. Dr. Mustafa Tatçı gibi isimler de vardı.’

Kukul, Konya’ya yapılan Şeb-i Arûs yolculuğunda Mehmet İsmail’i yakından tanıma fırsatı bulduğunu belirtti:
‘Otobüste katılımcılardan şiir ve konuşmalar istenmişti. Mehmet İsmail, o gün “Bu Gan Yerde Galan Deyil” (Bu Kan Yerde Kalmaz) adlı şiirini okudu. Onun sesinde, hem bir şairin duygusu hem de bir milletin onuru yankılanıyordu. Şiir, içeriğiyle yürekleri titreten bir destandı.’

Türk’ün sevgisiyle yoğrulmuş dizeler

Kukul, dostunun kendisine gönderdiği “Türk’ün Sevgisi” adlı kitabın Enver Aras tarafından hazırlanmış olduğunu ve kitabın 27 Ocak 2001 tarihinde ‘Can ve kan kardeşim M. Halistin Kukul Bey’e en içten duygularımla’ notuyla kendisine ithaf edildiğini anlattı.

Bu kitabın ardından Kukul, Çağrı Dergisi’nin Mayıs 2001 sayısında ‘Azerbaycanlı Şair Mehmet İsmail’in Şiir Dünyasından’ başlıklı bir yazı kaleme almıştı.

Prof. Dr. Mehmet İsmail’in kaleminden dökülen dizeler, Türk’ün yüreğini ve bağımsızlık aşkını en saf haliyle yansıtır:

“Bu Gan Yerde Galan Deyil” şiirinden:
‘Azadlıg umurdun, bu sen, bu meydan,
İlahi dilinde inleyir keman.
Ne deyir golları bağlanan imkân,
Gan, gan, gan...

Sebebi ne oldu tökülen ganın?
Niçin yurdun adı Garabağ oldu?
Garabağ, Garabağ, Azerbaycan’ın,
Yaralı köksünde gara bağ oldu.’

Ve “Türk’ün Sevgisi” adlı şiirinden:
‘Dünyaya igidlik doğan anadı,
Yolu gündoğandan, günbatanadı.
Ünvanı yer adlı bir vatanadı,
Bir Ay sevgisidi, bir Gün sevgisi,
Türk’ün sevgisi.’

Bir gönül dostunun duası

Yazarımız M. Halistin Kukul yazısını şu cümlelerle sonlandırıyor:
‘Bu vatansever, milliyetçi ve imanlı gönüldaşım; Türk Dünyası’nın çok değerli şair ve ilim adamı Prof. Dr. Mehmet İsmail’e Allah’tan rahmet, sevenlerine sabırlar diliyorum. Ruhu şad, mekânı cennet olsun.’

Yazarımız M. Halistin Kukul’un tam makalesini okumak için:
Prof. Dr. Mehmet İsmail’in Ardından – M. Halistin Kukul

Haber: Garabey