Alexa

22.03.2020, 13:04 93

Kitap Dünyası - 14

Bu yazımda iki kitaptan söz edeceğim. İlki; bir Türkçe sözlük; diğeri ise, bir şiir kitabıdır. Her kitabın önemi, bulunduğu yere yâni kendi mevzûsuna göre değişir, kıymet kazanır. Sözlük, sözlük yerinde; şiir kitabı da kendi türü içersinde değer bulur.

“MİSALLİ BÜYÜK TÜRKÇE SÖZLÜK”

Sözlük; bir milletin hâfızasıdır. “Hâfıza”; o, milletin bütün kültür değerlerini barındıran, koruma altına alan ve geleceğe intikal ettiren bir hazînedir. Bu hazîne; paha biçilmez en üst değerdir. Çünkü, onda, kelimeler, kelimelerin meydana getirdiği terkipler, atasözleri ve deyişler vardır.

Bunların her birinde, mensup olunan milletin kültür unsurları toplaşır, kaynaşır tek vücût hâlinde yaşar, gelişir, büyür, cihânşümûl olma yolunda ilerler... Sözlüksüz bir millet ‘hiçbir şey’dir. Sözlük; bir milletin ‘söz varlığı’dır, nefesidir. Çünkü onda; o milletin ‘dil/lisan hazînesi’ cap-canlıdır.

“Misalli Büyük Türkçe Sözlük”, böyle bir hâfıza ve böyle bir hazîne’dir.

Eserin yazarı: İlhan Ayverdi’dir. Ayverdi; Türk mîmârîsine büyük hizmetler yapıp, ona nice eserler kazandıran Ekrem Hakkı Ayverdi’nin hanımıdır.

“Misalli Büyük Türkçe Sözlük”; şu âna kadar tâkîp edebildiğim sözlüklerin en tafsilâtlısı ve en doyurucu olanıdır. Kelimeleri mânâ ve menşe îtibâriyle tasnifte, en üst seviyededir ve bu sahanın en önde geleni olarak çok faydalı bir eserdir.

Bizde, ne yazık ki, okullarımız da ve günlük hayatımızda sözlük kullanımı yeterli olmadığı gibi, ne yazık ki, hangi kelimeleri bilmemiz ve hangi kelimeleri de sözlüklerden tâkîp etmemiz gerektiğine dâir sıhhatli, yerleşik bir ‘sözlük kullanma anlayış ve birikimimiz’ yoktur.

Okullarda kullanılan sözlükler yetersizdir ve okullar bitirilince de bir kenarda âtıl duran gereksiz  nesneler hâlindedir.

Maalesef, çok az okuyan bir toplum olduğumuz için sözlüğe ihtiyaç hissetmiyoruz ve bu sebeple de, “kelime hazînemiz” çok dardır ve ne yazık ki, bunun da bize yeterli olduğunu kanaatini taşıyoruz. Tabiî ki, sâdece kendimizi kandırıyoruz.

“Misalli Büyük Türkçe Sözlük”, çok geniş istişâreler sonucunda, uzun yıllar süren titiz bir çalışmanın ürünüdür. Kubbealtı Lugatı olarak neşredilen eser, büyük boy 1411 (bindörtyüzonbir) sayfadır.

Her evde, her kütüphânede bir “Misalli Büyük Türkçe Sözlük” bulunması, millî hâfıza’nın korunması ve tekâmülü bakımından çok mühim ve elzemdir.

Bu millî kültür hazînesinin daha da geliştirilebilmesi bakımından yeni kaynak araştırmalarını artırmalı ve bu muhteşem zemin üzerinde, onu, bulunduğu yerden yukarılara taşımalıyız .

“ATMACA UÇURUMU”

Atmaca Uçurumu, küçük fakat ‘dolu’ bir şiir kitabıdır. Bizde, çoğu zaman, kitapların hacimlerine yâni kalıbına bakılarak, hüküm verilmektedir. Ne kadar çok yazmak yerine, ne yazmak önemlidir.

Eserdeki bütün şiirler, 6+5 duraklı yâni onbir hece vezniyle yazılmıştır.

Nasıl ki, 1411 sayfalık “Misalli Büyük Türkçe Sözlük”, bu geniş hacmiyle sahasında muazzam bir eserdir, Atmaca Uçurumu da, 62 sayfasıyla şiir dolu bir kitaptır.

Yazarı: Yetik Ozan’dır.

Asıl adı, Turgut Günay olan ve çok genç yaşta (36) vefât etmesine (1978) rağmen, Atatürk Üniversitesi’nde “Rize İli ve Ağızları” adlı teziyle doktorasını yapmış olan ve aynı zamanda,Türk halk edebiyatı sahasında pek çok makaleye imza atmış ilim adamıdır.

Atmaca Uçurumu’nda, şâir, Türk halk edebiyatı unsurlarını büyük bir ustalıkla dile getirmiştir. Her şiiri, Türk Dünyâsı’nı kucaklayıcıdır.

Atmaca Uçurumu adlı ilk şiirinde, “Kansu Uygur Türkleri’ne” hitap eder ve okuyanı, bir muhteşem âhenkle nerelere götürür, nerelerde gezdirir:

“Orda: Kansu’daki o yalçın yarda

Bir aylak atmaca döner bunalır,

Yorulup diplere doğru ağar da

İnsan kokusuna konar bunalır.

...Bir dilsiz gece tek tanığı günün;

Bakır yüreklerde paslanan kinin,

Kanlı gerçeğini örtünce Çin’in

Afyonlu düşüne ine bunalır.”

...Gerçek bu, sanmayın bir Çin masalı,

Beyaz güvercinler ürkek, tasalı,

Atmaca ağzında bir defne dalı

Kırılmış yerinden kanar bunalır.”

Nida Tüfekçi’ye ithâf ettiği, onyedi kıt’alık “Bağlama” başlıklı şiirinde, Türk’ün özüne inerek gönül telimizi titretir ve her mısrâsında tâzelenme imkânına kavuşuruz. Bu uzun şiirinden, ancak birkaç kıt’a sunmakla iktıfâ edeceğim:

“Her sevgi bir düğüm atmış koluna;

Dokundukça inler, yarası vardır.

Irak gönüllerin uçurumuna

Ezgiden bir köprü kurası vardır.

Aslı saçlarını yönüne sermiş,

Altı tel koparıp göğsüne germiş

Kerem yarasından bir kabuk vermiş;

Sızlaya sızlaya vurası vardır.

...Şahin yuvasında baykuş tünerken,

Antep sınırlardan gazi dönerken,

Tokat bir yabancı yüze inerken

On beşliler ile kurası vardır.

Gence’de topraksız lâle örneği,

Tebriz’de bayraksız kale örneği,

Kerkük’te ceylansız bala örneği

Öksüz tarı, tutsak curası vardır.

Nice ki ölüm var er geç kaderde

Bir içli ağıtta susar son perde.

Karacaoğlanın yattığı yerde

Sonsuza dek nöbet durası vardır.”

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20