23.11.2019, 09:08 61

Endonezya’da Tartışma Konuları ve Erkek Kadın İlişkileri

Endonezya’da gündemi işgal eden din ve millet ülküsü ile ilgili tartışma konuları bize sorunlarımıza nasıl bakacağımızı öğretiyor.

İslâm Bilginlerinin Uyanışı Cemaati (Nahdetül Ulama, NU) önderi Said Aqil Siraj ile köktenci İslâm Savunucuları Cemaati (Front Pembela Islam, FPI) önderi Habib Riziek adlı Hazreti Muhammet soylu olduğunu söyleyen Endonezleşmiş Arap arasında 2015 yılını işgal eden gündem konusu “keçi sakalı vacip mi değil mi?” meselesi idi.

Yine 2018 yılını işgal eden gündem ise Endonezya Kurucu Devlet Başkanı Sukarno’nun kızı Sukmawati hanımın Endonezya Giysileri Defile Haftası (IFW) nedeniyle düzenlenen defilede okuduğu şiiri “Endonezya Anası” (Ibu Indonesia) i ifadelerde ezan ile Endonez ezgileri (kidung) peçe (cadar) ile hanımların saç topuzunu (sari konde) karşılaştırıyordu. Nusantara Islâmı dediği yerli bir İslâm söylemini her fırsatta dile getiren Sukmawati hanıma “deli, ruh hastası” (sakit jiwa) diyen Endonez bir hayli fazlaki şiiri okuduğunun ertesi günlerinde binlerce Endonez protesto için sokağa döküldü. Polise şikayet başvuruları yapıldı. Ama takipsizlik kararı 2018 Kasım ayında mahkemece verildi. Hukuki süreç kapandı gibi gözüküyor ama tartışmalar sürecek.

Endonezya Din İşleri Bakanlığı’nın (Kementerian Agama, KA) düzenlediği seminerlerde İslâm münevverleri (cendekiawan) muhafazakârlık (konservatisme) ile amip gibi bölünüp bölünüp erk fragmentasi) üzerinde hararetle tartışıp duruyorlar. Hizipçilik ve enaniyet neden çok yaygın? Niçin 4 ayrı günde Ramazan orucuna başlıyoruz diyenler artacak gibi gözüküyor.

İdari makamların bir türlü açıkça dile getiremediği ama içlerinden yüksek sesle söylediğine emin olduğumuz din-devlet işleri ile yakından ilişkili olan bu konular Endonezya’da fasit daire gibi bir şey: Kısır döngü. Neden böyle oluyor? Niçin bir ortak uzlaşı noktası bulamıyoruz?

Din ülküsü tartışmalarında taraflar ve konular çok düşündürücü.

Sukmawati hanım Arap asıllı Riziek ile Endonezya milli ülküsü Pancasila’ya hakaret ettiği gerekçesi ile polise başvurmuş ve sonuç alamamıştı. Riziek beş milli ilke de (pancasila) geçen boğa gibi simgesel hayvanların İslâm zihniyetine aykırı olduğunu aşağılayarak ifade eden vaazlarında deta ülkeye de hakaret ediyor.

Hiçbir Endonez din adamının gündeminde Endonezya altın, doğal gaz, petrol varlığı ile ilgili konular yoktur. Ama gündemlerinde “ay nur olduğu için aya gidilmediği, popoyu elle yıkarsak kanser hastası olmayacağımız, her yerin fosseptik çukuru ile dolu olduğu ülkede kuyuların lezzetli sularını bol bol içmenin yararları, Ramazan gecelerinde eşlerin mübaşereti yani cinsel ilişki” gibi konularda derin derin vaazları var. Ameriikalı profesör Geertz bu konularla ilgili anılarını eserlerinde yazar.

Ramazan ayında eşlerin mübaşereti konusu Mamah adlı bayan hocahanımın 2013 yılı Ramazan ayında sahur vaktinde ünlü bir aktristin evinden canlı yayındaki vaazı idi.

Düşünebiliyor musunuz? Bir hoca hanım ilâhiyatçı eşlerin cinsi münasebetleri konusunda bir aktristin evinden sahur vakti canlı yayında vaaz ediyor.

Endonezler yeryüzünün en medeni milletlerinden birisidir. Bir anımı bu noktada kaydetmek isterim. Samsun’da 2014 lerde üniversitede sayıları yirmiyi aşan üniversiteli Endonez öğrenci vardı. Malum cemaat ve hükümetten bursluydular.

Endonezlerin kalbi yemeklerde atar, diyen Geertz’i haklı çıkarırcasına bizim hanım zaman zaman memleket yemekleri özlemlerini de gidermek için gençlere evde davet veriyordu. Padang yemekleri meşhurdu. Bizim hanım da Padang Silunkang’tandı. Türkiye’nin Bolu’su gibi. Bir keresinde benden kajian yapmak için izin istediler. Kajian evde kitap okuyarak veya bilen bir kişiden dinleyerek sohbet edip ders çalışmak yani vakti değerlendirerek ilim yapmak gibi bir şeydi. Bizim eve geldiler. Kızlı erkekli 20 kişi kadardılar.

Bir tanesi Lombok Adası’ndandı ve ona abi (abang) diyorlardı.Şeriat mahkemesine hakim olacakmış. Ponpes yani yatılı imam-hatip mektebi okumuştu. Arapça baskılı ve Şafii mezhebinin fıkhını anlatan bir 16. asır kitabı çıkardı. O kitabı Arapça okuyor Endonezce açıklıyordu. Karşılıklı sohbet ediyorlardı. Samsun İlâhiyat Fakültesi’nde kantinlerde bile kız arkadaşamızla mesajla görüşüyoruz, haremlik- selâmlık var diyen Endonez gençleri bizim evde bir arada oturmuş dini sohbet yapıyorlardı. Her şey çok güzeldi. Ama benim bile garipsediğim bir konu üzerinde: Hanımların halleri, hayız, nifas vesaire.

Evet kızlı, erkekli karşılıklı buraya yazmaya çekindiğim hususları Arapça fıkıh kitabı üzerinden açıkça, samimiyetle istişare ederek çalışıyorlardı.

Ne kadar medeniler deyip imrendim. Ama bir saat sonra dayanamadım şöyle dedim: “Sizin başka derdiniz yok mu? Bu konuları şu Açeli hanım kıza sorun. O tıbbiyeli bu konuları daha iyi bilir. Bu kitap 16. asır gözüyle bakıyor.”

Keşke demez olaydım. Pişman oldum sonra. Kalplerini kırmıştım. Öğrenciler ondan sonra ne dediysem bizim eve sadece yemek yemeye geldiler ama kajian yapmaya gelmediler. Küsmüşlerdi. Hatalıydım.

Hassas ve edilgen Endonezlerin anaerkil bir medeni yapıları vardı. Bu kadar basitti. “Din gözüyle bakmak” “tıbbıyeli gözüyle bakmak” tercih edilse mutlaka fetva ve fıkıh ufkuna yönelecek bir zihniyet iliklerine kadar işlemişti. Din adamı,yani ulama, Aristo gibi bir şeydi. Ulama neyi tartışıyorsa toplum da onu tartışıyordu. O nedenle de uzlaşmamaya yeminli ulama arada sırada kapışınca TV kanalları hit yapıyordu. Paparazzi programları habire ulamanın özel hayatını verip duruyordu.

Endonezlerin çok medeni bir millet olduklarını defalarca gözlemledim. O nedenle de tartıştıkları konular sınır tanımıyor ama tartışma yöntemleri bize garip geliyordu.

Ayağa kalkan Endonezya; tam ayağa kalkacaktır. Çünkü Endonezya’da “hanım” denen varlık vardır: Medeniyetin anası. Bir de zekâ. Endonezlerde ikisi de var. Özellikle sanat zekâsı. Endonezya’nın geleceğinden umutluyum.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 31 66
2. Trabzonspor 31 62
3. Sivasspor 32 57
4. Beşiktaş 31 53
5. Galatasaray 32 52
6. Alanyaspor 32 51
7. Fenerbahçe 32 50
8. Gaziantep FK 31 41
9. Antalyaspor 32 41
10. Göztepe 32 39
11. Kasımpaşa 31 36
12. Gençlerbirliği 32 36
13. Malatyaspor 31 32
14. Denizlispor 31 32
15. Çaykur Rizespor 31 32
16. Kayserispor 31 31
17. Konyaspor 31 30
18. Ankaragücü 32 29
Takımlar O P
1. Hatayspor 33 63
2. Erzurum BB 33 59
3. Adana Demirspor 33 58
4. Akhisar Bld.Spor 33 57
5. Bursaspor 33 56
6. Fatih Karagümrük 33 53
7. Altay 33 51
8. Keçiörengücü 33 47
9. Ümraniye 33 44
10. Giresunspor 33 44
11. Menemen Belediyespor 33 43
12. İstanbulspor 33 40
13. Balıkesirspor 33 38
14. Altınordu 33 36
15. Boluspor 33 30
16. Osmanlıspor 33 27
17. Adanaspor 33 21
18. Eskişehirspor 33 12
Takımlar O P
1. Liverpool 35 93
2. Man City 35 72
3. Chelsea 35 60
4. Leicester City 35 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 35 55
7. Sheffield United 35 54
8. Tottenham 35 52
9. Arsenal 35 50
10. Burnley 35 50
11. Everton 35 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 35 43
14. Crystal Palace 35 42
15. Brighton 35 36
16. West Ham 35 34
17. Watford 35 34
18. Bournemouth 35 31
19. Aston Villa 35 30
20. Norwich City 35 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 35 80
2. Barcelona 36 79
3. Atletico Madrid 36 66
4. Sevilla 36 66
5. Villarreal 35 57
6. Getafe 35 53
7. Athletic Bilbao 36 51
8. Real Sociedad 35 51
9. Valencia 36 50
10. Granada 35 50
11. Osasuna 36 48
12. Levante 36 43
13. Real Betis 36 41
14. Real Valladolid 36 39
15. Eibar 36 39
16. Celta de Vigo 36 36
17. Deportivo Alaves 35 35
18. Leganés 36 32
19. Mallorca 36 32
20. Espanyol 36 24