03.04.2020, 12:52 82

Kitap Dünyası - 15

Bu yazımda, ‘mektup türünde” iki kitaptan söz etmek istiyorum. Birincisi; Prof. Dr. Ahmet Hamdi Tanpınar’a aittir ki, Tanpınar, hem bir ilim adamı, hem denemeci, hem romancı ve hem de şâirdir.

Söz edeceğim ikinci eser; Tanpınar’ın öğrencisi olan ve yine Türk nesrine ve bilhassa deneme türüne büyük değerler katan ilim adamımız Prof. Dr. Mehmet Kaplan’a aittir.

Türk edebiyatında hattâ dünya edebiyatlarında, mektupların ve hâtıratın çok büyük bir öneme sâhip olduklarına inanan biriyim. Hakkında yazılmış bir eser kadar ve hattâ, belki de ondan daha çok, bir şâiri/yazarı tanımanın yolu, mektuplarından ve hâtıratından geçer.

Şâirlik veya yazarlık yolunda ilerlemek isteyen her kişinin, mutlaka, bu tür eserleri okuyup, tecrübelerinden istifâde etmesi ve bu yolla hazır tecrübeler ışığında mesâfe kazanmasını da çok önemsiyorum.

Aslında, bu kitaplar hakkında uzun uzun yazılmalı. Gerçi, seneler önce, Mehmet Kaplan’ın Âli’ye Mektuplar adlı kitabı hakkında uzun sayılabilecek bir yazı yazmıştım ammâ yetmez!..Bunları, heyetler hâlinde oturup tartışmalı..Böyle okunması gereken eserlerdir, bunlar...Herkes, bilhassa, söylediğim gibi, bu yolda ilerlemek isteyen her kim varsa, bu eserleri okumalı..okumalı..okumalıdır!..

“AHMET HAMDİ TANPINAR’IN MEKTUPLARI”

Elimdeki baskısı, Kültür Bakanlığı, Ankara, 1974 tarihli ve 328 sayfa...Hazırlayan: Prof. Dr. Zeynep Kerman. O da, Prof. Dr. Mehmet Kaplan hocanın talebesi. Silsile devam ediyor. Ne âlâ bir silsile, hayran kalmamak mümkün mü!..

Eserde; Tanpınar’ın talebesi ve benim de, üniversiteden hocam olan Niyazi Akı’ya, Paris’ten yazdığı 11 Nisan 1960 târihli bir mektup da bulunuyor.

Önce, O’na verdiği nasihatle söze gireyim. “Niyazi” diye, başladığı mektubunda şöyle diyor: “Çalışacak yaştasın, çalış. Fakat bir bağlantı noktası da ara. Bu bağlantı noktasını yenilerde bulamazsın. Onlar sana bütün hiçbir şey veremezler. Bütün çalışmaların çocukların ilk mektep kitaplarını okumak gibi olur.

Bu itibarla eski fikrime geliyorum: Eski şiirimizi sev ve eskiyi tanı.

Ben garpla başladım işe. Fakat bizim eski şairleri ve eski musikiyi tanımadan evvel kendimi bulamadım.”

Mektuptan, sâdece kısa bir bölüm naklettim. Bu bile, ne büyük bir tecrübeye ulaştırıyor bizi!..

Yâni; Prof. Dr. Zeynep Kerman’ın, 1965’lerden îtibaren devam eden gayreti bir yana, büyük bir tecrübe dağıyla karşı karşıyayız.

Her mektupta bir ibret, her cümlede bir bilgi ağı, her sayfada bir san’at ve ilim aşkı bulunuyor!..

Meselâ; Paris, 9 Nisan 1953 tarihli, “Adalet, Mehmet Ali” diye hitap ettiği (Cimcoz’lara) yazdığı mektubun bir mektupta şöyle diyor: “Bununla beraber şehirde epeyce dolaştım. Metroda sekiz on defa kayboldum. Passy’de üç saat, beni nereye götürür diye bilmediğim caddelerde, küçük yollarda gezdim. Bazen şehri tek başıma sırtımda taşıdığım oluyor. Bazen içinden sıyrılıveriyorum, ya sizin evde, ya Maya’da, ya Fenerbahçe’de kendimi buluyorum. Az şekerli, chicoree’siz bir kahveye ne kadar muhtacım şu anda. Buranın kahvelerinde eczahane tadı var. Zaten Paris şehrin rengiyle büyük bir hastahaneye benzemiyor değil...”

Bir üslûp numûnesiyle karşı karşıyayız: Tanpınar, mektubunda, şunda bundan bahsetmiyor. Tabiî ki, bunlar birer mektup...Dostlarına/arkadaşlarına birçok lâubâlî ifadeleriyle de karşılaşıyoruz..Bunlar, belki de esere girmemeliydi...O ayrı!..Bir şehrin hatta iki kültürün farklılığından bahsediyor. Hasreti var...Paris’in, 1953’lerdeki çehresini ortaya koyuyor..Daha neler..neler!..

Eserde; 89 mektup bulunuyor. Bunlar; Ahmet Kutsî Tecer’e, Cevat Dursunoğlu’na, Adalet ve Mehmet Ali Cimcoz’a,Tarık Temel’e, Mehmet Kaplan’a, Sabahattin Eyüboğlu’na, Nur Tahsin Salor’a, Hüseyin tahsin Salor’a, Niyazi Akı’ya, Hüsamettin Bozak’a, Hasam Âli Yücel’e yazılmış mektuplardır.

Kitaptaki ilk mektup, Şubat 1931 tarihli olup, Ahmet Kutsi Tecer’e yazılmıştır. Son mektup ise, 1 Temmuz 1961 tarihlidir ve Hasan Âli Yücel’e yazılmıştır. Zâten, son mektubundan yedi ay kadar sonra da, 24 Ocak 1962’de, 61 yaşında vefât etmiştir.

“ÂLİ’YE MEKTUPLAR”

Prof. Dr. Mehmet Kaplan, tıpkı hocası Ahmet Hamdi Tanpınar gibi çok verimli ve çalışkan bir ilim adamıydı.

Âli’ye Mektuplar da, Kaplan Hoca’nın öğrencileri olan Prof. Dr. Zeynep Kerman ve Prof. Dr. İnci Enginün tarafından yayına hazırlanmıştır.

Prof. Dr. Zeynep Kerman, esere yazdığı ÖNSÖZ’de şöyle demektedir: “Bu eser, merhum Hocamız Prof. Dr. Mehmet Kaplan’ın 1939-1953 yılları arasında, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ve Yüksek Öğretmen Okulu’ndan sınıf arkadaşı Âli Ölmezoğlu’na yazdığı altmış yedi mektubu ve 1953 yılı Ağustos ve Eylül aylarına ait kısa bir günlüğünü ihtiva etmektedir.”

Kaplan Hoca’nın mektuplarını okumak, tıpkı Tanpınar’ın mektuplarını okumak gibi doyumsuzdur. Onlarda, hem edebî üslûp numûneleri keşfedersiniz, hem de onlardan engin bir bilgi ve tecrübe kazanırsınız.

İster şâirliğe adım atınız, ister hikâyeci romancı olmayı arzulayınız, hattâ ressam veya mûsıkî meşgûliyetiniz veya hedefiniz varsa da, bu mektuplarda, size mutlaka verilecek hisseler bulunduğunu unutmayınız.

Şunu da ifade etmeliyim ki, bilhassa, günümüz şâirlerinin ve ediblerinin, bu tür eserlerde pek gözleri yoktur. Hattâ, bâzılarına söz ettiğim zaman müşahede etmişimdir ki, umurlarında bile değildir.

Türk Dili ve Edebiyatı okuyanlar, elbette ki sâdece bunları değil, ammâ ‘bunları’ mutlaka okumalıdırlar. Türk dili ve edebiyatı âşıkları da aynı!..

Âli’ye Mektuplar’da, Kaplan Hoca’nın vecîze sözleri vardır. Birkaç tanesini nakletmek isterim:

* “Bence, neşretmesek bile, kendimizi bilmek ve kafamızı işletmek için yazmalıyız”.

* “Hür düşünen adam, ne kendisini bırakır, ne başkasını kendisi gibi düşünmeğe zorlar”.

* “Okuduğumuzu, düşündüğümüzü taze taze kaleme alırsak, terakki yolumuzu çizebiliriz; bu suretle fikirlerimiz vuzuh kesbeder ve bir egzersiz olur. Matbu yazı daha mesuliyetli olduğundan, insan kendi kendisine daha dikkat ediyor”.

* “Yaşamak bana, düşününce harikulâde görünüyor”.

* “Bugün elime para ve biraz zaman geçti., seninle biraz daha konuşarak bu mektubu muhakkak postaya atacağım. Evvelki mektubu yazdığım zamandan daha az sıkıntılıyım, bunu doğuran hiçbir sebep yok. Üstelik İstanbul’a kar yağdı, ev soğuk., henüz soba kuramadım, gece uyuyamıyorum ve yatağımın içinde okumağa çalışıyorum.”

* “Param olsa memnun olurum fakat düşünce hayatını buna tercih ederim”.

* “ Şimdi çok iyiyim, eskisinden birkaç kat daha iyi. Fakülte’nin taşınması, yanması, her gün Beşiktaş’a gidip gelmeler, benim tezin Hamdi Bey tarafından delik deşik edilişi, onu birçok tashihe uğratmam, Hamdi Bey’in kitabı için çalışmalar, söz aramızda Behice’nin tezi için araştırmalar, geceleri soğuktan, oturmak değil yatakta dahi donuşum (kömür bulamıyoruz) ve bir sürü can sıkıcı işler. Bunlar arasında sana ne yazabilirdim?”

* “Bizim geri kalışımızın gizli sebepleri yok. Bütün sebepler ortada. Hatayı bile bile yapar, sonra şikâyet ederiz.”

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurumspor 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Ankara Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25